Heeft landelijke radio op de middengolf nog toekomst?

Nog een belangrijk feit: in de regelgeving is geen mogelijkheid meer om een landelijke zender op AM in te zetten. Daarin wordt alleen voorzien in laagvermogenzenders (LPAM).

Sterke analyse, het probleem van de middengolf is vooral de storingsgevoeligheid, dat was in de tijd van de zeezenders al zo en is alleen maar erger geworden. Een aspect dat je nog niet hebt genoemd, is de geluidskwaliteit. Die is bij de AM ook minder dan bij FM of DAB+. Kortom: een mooie band voor amateurs maar niet meer voor de massa.

Wat ik me alleen nog afvraag is wat de beste band is in noodsituaties, de laatste tijd een actueel thema. FM en DAB+ lijken me dan kwetsbaar omdat je afhankelijk bent van een netwerk terwijl je met AM in principe met één zender het land kunt bestrijken, desnoods vanuit het buitenland. Bijvoorbeeld voor Russischtalige landen werd hiervan nog gebruik gemaakt door Radio Pravda. Maar wie kan het hier dan nog ontvangen? En zo'n zender hebben we niet meer. Stof tot nadenken.

Edited July 5Jul 5 by SternRadio

4 minuten geleden zei SternRadio:

Een aspect dat je nog niet hebt genoemd, is de geluidskwaliteit. Die is bij de AM ook minder dan bij FM of DAB+.

Dat is tegenwoordig een achterhaald iets, de kwaliteit doet niet meer onder dan voor FM.

Sterker nog, de kanaal scheiding is beter dan wat je op FM nu hebt.

Wat middengolf niet heeft is een RDS syteem met zender informatie.

Maar vroeger was vroeger, toen moest men het ook doen met een vonken zender.

Dat gebruikt nu ook niemand meer, omdat er betere systemen voorin de plaats kwamen.

Theo

********

Reacties van mij

********

De discussie over de toekomst van de middengolf komt hier met enige regelmaat terug. Er leeft nog altijd het idee dat een landelijke AM-zender met een relatief bescheiden vermogen van zeg 20 kW voldoende zou zijn om Nederland te bedienen. Daarbij wordt vaak gesteld dat middengolf goedkoper zou zijn dan een netwerk van FM-zenders of een landelijke verspreiding via DAB+. In theorie klinkt dat aantrekkelijk, maar in de praktijk ligt de situatie aanzienlijk complexer.

Een middengolfzender heeft inderdaad het voordeel dat een enkel opstelpunt een groot gebied kan bereiken. Vooral in de avonduren, wanneer radiosignalen verder dragen, kan een AM-zender met beperkt vermogen grote delen van Nederland bestrijken. Toch betekent bereik op papier niet automatisch dat luisteraars ook daadwerkelijk een storingsvrij en bruikbaar signaal ontvangen. Juist daar begint het verschil tussen theorie en dagelijkse praktijk.

*******

Het hoeft niet noodzakelijk een landelijke zender te zijn. Met een zender in het midden van het land bereik je voldoende ontvangers. 10 kW is genoeg, hadden Hilv 3 en Veronica vroeger ook.

Het gaat erom je programma ook op oude analoge ontvangers te horen is.

************

Voor landelijke dekking op FM zijn meerdere zendinstallaties nodig. Een modern FM-netwerk bestaat uit meerdere zenders om ook binnenshuis en onderweg een stabiel signaal te leveren. De investering in infrastructuur, mastlocaties, energieverbruik en onderhoud ligt daardoor hoog. Daar staat tegenover dat FM nog altijd door een groot deel van de bevolking wordt gebruikt, zowel in auto’s als via traditionele  radio’s thuis en op het werk.

Radioprogramma's

DAB+ vraagt eveneens om een uitgebreid netwerk van zenders, maar werkt efficiënter doordat meerdere radiozenders gezamenlijk binnen één multiplex kunnen worden verspreid. Daardoor worden de kosten gedeeld tussen verschillende aanbieders. Bovendien ligt het energieverbruik van moderne DAB+-zenders doorgaans lager dan dat van vergelijkbare FM-installaties. Vooral voor commerciële omroepen met een landelijke ambitie biedt dat voordelen op langere termijn.

*********

Voor een nieuwkomer is FM is niet haalbaar wegens hoge veilingbedragen en dure exploitatie met een operator. Bovendien niet beschikbaar.

DAB is verre van ideaal. Allereerst hebben lang niet alle radioos dat aan boord, daarnaast is het ook helemaal niet zo goedkoop. Je hebt een zeer groot aantal zenders nodig, de ontvangst binnenshuis laat nog heel veel te wensen over.

Niet voor niets zet de Zwitserse Publ Omroep de FM weer aan.

Overigens kan in veel wat oudere auto's zoals de mijne, geen DAB radio worden ingebouwd.

*********

Bij middengolf ligt het kostenplaatje anders dan vaak wordt gedacht. Hoewel er in theorie minder zendlocaties nodig zijn, vraagt een AM-zender veel vermogen om een betrouwbaar signaal te leveren. Een middengolfzender van 20 kW klinkt bescheiden, maar het daadwerkelijke stroomverbruik ligt vaak aanzienlijk hoger door verliezen in de installatie en de benodigde randapparatuur. Daarnaast zijn grote antennesystemen nodig, inclusief uitgebreide aarding en onderhoud van het terrein. Vooral de energiekosten spelen tegenwoordig een grote rol.

******

MG zenders zijn veel beter geworden en veel efficienter. een moderne zender werkt in klasse D, met een goed merk als Nautel of Harris is de betrouwbaarheid en efficientie heel groot.

BIj FM en DAB zijn de kabel verliezen bvb veel groter dan bij MG. Eigenlijk is DAB een valse energie bespaarder omdat DAB ontvangers veeeeel meer energie slurpen, ik ken zelfs iemand die het DAB ding heeft weggegeven omdat hij gek werd van het batterijgebruik. Het is dus gewoon verleggen van het energie gebruik van zender naar ontvanger!

Het nadeel van MG blijft de grote zendinstallatie, maar in een beetje agrarisch gebied is altijd wel een plek te vinden tegen redelijke prijs, zeker nu boeren steeds meer op andere activiteiten overgaan, vanwege stikstof en ander gezeik. Overigens kan je in de MG mast heel goed andere antennes plaatsen FM, DAB, Mobiele netwerken.

******************

Daar komt bij dat storingen op de middengolf de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen. Elektronische apparatuur, ledverlichting, zonnepanelen en voedingen veroorzaken steeds meer ruis. Hierdoor is een theoretisch goed bereik in de praktijk lang niet altijd bruikbaar. Vooral binnenshuis wordt ontvangst steeds lastiger. Voor luisteraars die gewend zijn geraakt aan storingsvrije digitale audio via DAB+, streaming of FM, vormt dat een belangrijk nadeel.

*************

MG is niet bedoeld voor ontvangst binnenshuis, maar aanvullend op on-line. Een ideale combinatie, on-line en MG, je bereikt zo ook luisteraars die (nog) geen digitale radio hebben of niet willen of kunnen via de computer te luisteren. Een smartfoon klinkt nog slechter als een MG zakradiootje.

AM only is geen optie, maar alle beetje serieuze stations hebben multi distributie.

***********

Een extra factor is de opkomst van elektrische auto’s. Juist daarin blijkt AM-ontvangst vaak problematisch. Elektromotoren, accupakketten, omvormers en laadsystemen veroorzaken elektromagnetische storing die vooral de middengolfband sterk beïnvloedt. Zelfs bij goed afgeschermde voertuigen blijft het lastig om een schoon AM-signaal te ontvangen tijdens het rijden. Verschillende autofabrikanten hebben daarom besloten om AM-radio volledig weg te laten uit nieuwe elektrische modellen. FM en DAB+ zijn veel minder gevoelig voor deze storingen en bieden daardoor een stabielere ontvangst onderweg.

*******

In de USA komt een wet die AM op autoradioos verplicht stelt. Diezelfde autoos zijn voor de Europese markt.

******

Voor landelijke radio is dat een belangrijk punt, omdat autoradio nog altijd een groot deel van het luistergedrag bepaalt. Wanneer een groeiend aantal voertuigen geen AM-ontvanger meer bevat of storingsgevoelige ontvangst heeft, neemt het potentiële bereik van middengolf automatisch verder af.

******

Zie de ontwikkelingen in de USA

*********

Wanneer de kosten worden afgezet tegen het aantal luisteraars ontstaat een nog duidelijker beeld. Een landelijke FM-zender bereikt dagelijks honderdduizenden luisteraars. Grote DAB+-netwerken bedienen eveneens een aanzienlijk publiek en worden steeds vaker standaard ingebouwd in auto’s en draagbare radio’s. De publieke- en commercieel zenders hebben afscheid genomen van de middengolf omdat het aantal luisteraars die er nog gebruik van maakte sterk was afgenomen.

***********

De vermogens van de MG zenders waren veel te groot, ook was het format niet geschikt voor AM

MG is alleen geschikt voor de oudere luisteraar die gewend is naar de radio te luisteren

************

Door het sterk afgenomen gebruik worden de kosten per luisteraar op AM relatief hoog. Zelfs wanneer een middengolfzender technisch goedkoper zou zijn dan een volledig FM-netwerk, blijft de vraag hoeveel mensen er daadwerkelijk gebruik van maken. Voor commerciële exploitanten speelt dat aspect een doorslaggevende rol, omdat advertentie-inkomsten direct samenhangen met luistercijfers en bereik.

*********

Het gebruik van AM hangt mede af van het aanbod aan zenders. Op dit moment is dat niet interessant omdat er niets op AM te horen is, behalve de LPAM er om de hoek.

MCB 846 is goed bezig, met een relatief laag vermogen ( wel iets meer dan mag) weet men een groot en interessant gebied te bereiken, tegen ongetwijfeld zeer beperkte kosten. Interessant om te volgen.

**********

Ook de ontwikkeling van ontvangers speelt mee. Veel moderne radio’s ondersteunen nog wel FM en DAB+, maar laten de middengolfband achterwege. In nieuwe auto’s verdwijnt AM-ontvangst steeds vaker volledig. Daarmee neemt het potentiële luisterpubliek automatisch verder af, ongeacht het bereik van de zender zelf.

********

Daar is al wat over gezegd

*********

Dat betekent niet dat middengolf volledig nutteloos is geworden. Dankzij de LPAM zenders blijft de band interessant. Voor een brede landelijke publiekszender lijkt de rol echter steeds kleiner te worden, zeker nu de overstap naar digitale distributie verder doorzet.

********

Geen landelijke MG zender, maar een relatief laag vermogen, ergens tussen de 1 en 20 kW in de Randstad.

Icm on-line en met het juiste format voor het juiste (AM) publiek.

Uiteraard kan LPAM gewoon blijven, hooguit voor een paar frequenties omstemmen.

*********

FM blijft voorlopig dominant door het grote aantal bestaande ontvangers en de stabiele geluidskwaliteit. DAB+ groeit ondertussen verder als digitale opvolger, mede dankzij efficiënter frequentiegebruik en lagere distributiekosten per zender. Tegen die achtergrond wordt het steeds moeilijker om middengolf nog als volwaardig alternatief voor landelijke radio-uitzendingen te zien.

*******

FM is zeker dominant, en er wordt om gevochten. Helaas doen de radio ondernemingen bijna allemaal hetzelfde , zelfde format voor hetzelfde publiek, en bvb niets voor ouderen, zelfs Radio 5 zit niet op FM.

*******

*******

Nog even hulde aan Ad Ossendrijver, die ik toch heerlijk op FM, dus op AL mijn radioos kan ontvangen hier in Utrecht, met een uitstekend programma -( 97.3FM) Ik hoorde m ook in de buurt van Arnhem op de autoradio.

*******

Vincent Schriel, 5 juli 2026