Jump to content

De nostalgische column van Hans Knot 6 juli 2024: het jaar 1969


hans knot

725 views

Terugblikken brengt altijd wel weer bijzondere herinneringen naar boven, al dan niet vergeten. Deze keer duik ik maar eens in het jaar 1969. Het was op 11 juni dat bekend werd dat er te zijner tijd een derde televisienet erbij zou komen in Nederland. Het werd bekend gemaakt aan de leden van de Tweede Kamer door de toenmalige minister voor Verkeer en Waterstaat, de heer Bakker.

 

Hij kon nog geen officiële datum noemen daar de ingebruikname van Nederland 3, zoals het net door het leven diende te gaan, mede afhankelijk was van de realisering van de zogenaamde CAS, dat stond voor Centraal Antenne Systeem. En over de intrede van het systeem diende de leden van de Tweede Kamer een beslissing te nemen. Die finale beslissing bleef nog uit maar de Volksvertegenwoordigers gingen wel akkoord met het wegnemen van de juridische belemmeringen voor de aanleg van het CAS. Ondanks de tegenstemmen van de VVD, SGP en de Boerenpartij.

 

En toch bleven de meeste partijen in de Tweede Kamer nog aarzelend staan inzake het nemen van een finale beslissing. Minister Bakker had zijn uiterste best gedaan tijdens het debat om de voordelen van het CAS boven andere systemen duidelijk over te brengen. Het door de Delftse professor Borderwijk ontworpen systeem had als doel om signalen van buitenlandse televisiestations vanaf landsgrenzen door te geven. Hij wees er onder meer op dat in het gehele land, zo was de bedoeling, dergelijke programma’s storingvrij konden worden doorgestuurd en ontvangen. Het grote voordeel was daarbij dat er uiteindelijk een oplossing kon komen om de enorme antennewouden op de Nederlandse daken te minimaliseren.

 

Daarnaast pleitte hij voor snelle invoering daar er dan in de toekomst ook ruimte kon worden gecreëerd voor verspreiding van lokale- en regionale televisieprogramma’s. Wel stelde minister Bakker dat er voor de invoering van het CAS-Systeem in eerste instantie een bedrag van 270 tot 300 miljoen gulden op landelijke basis nodig was. Deze investering was volgens hem terug te verdienen door gezinnen, die aangesloten wensten te worden, een wekelijks bedrag van  1 tot 1,50 gulden te laten bijdragen en dat bovenop de verplichte omroepbijdragen, waardoor de grootse deel van de kosten door de consumenten kon worden betaald.

 

Een dag eerder was er, door een wetswijziging, een einde gemaakt aan de monopolypositie van de P.T.T., tot op dat moment verantwoordelijk voor verspreiding van radio- en televisiesignalen buiten de private antennes om. Op die manier werd het mogelijk voor andere organisaties de exploitatie van kabelnetten mede te kunnen exploiteren van een deel van de CAS, ofwel CAI – zoals het systeem ook werd genoemd.

 

In de maand juni 1969 werden er nog meer veranderingen op het gebied van communicatie bekend gemaakt. Wonende in Groningen kregen we te horen dat met ingang van 5 juli het telefoonnet van de stad voor alle inwoners van Nederland toegankelijk zou worden via een nieuw netnummer en wel 050. Deze invoering, ter vervanging van 05900, werd mogelijk door de plaatsing van de nodige apparatuur in de verschillende district centrales. Het had minder tijd gevergd dan eerder werd gesteld. Uiteraard diende het nieuwe toegangsnummer landelijk bekend te worden gemaakt en het Bureau Voorlichting van de Gemeente Groningen maakte het bekend van een kwart pagina grootte advertentie in onder meer alle landelijke dagbladen.

 

De bestuurders van Groningen dachten aan het financiële plaatje en men besloot dat de afdeling Voorlichting een informatiefolder diende te sturen naar alle ondernemingen binnen het bedrijfsleven met het verzoek een bijdrage te leveren in de kosten van het promotieproject. Er werd verteld dat met de introductie van het verkorte netnummer dat het beeld van Groningen elders in gunstige vorm beïnvloed zou worden. Dit naar voorbeeld van soortgelijke netnummers als 020 Amsterdam en 010 in Rotterdam. Tevens werd bekend gemaakt dat de Commerciële Club, de gemeentelijke vereniging van Nijverheid en Handel de advertentiecampagne als gunstig had ontvangen.

 

Wel werden stapsgewijs in de gemeente Groningen de aangesloten abonnees een nieuw telefoonnummer toegewezen en verkregen ze een zes cijferig nummer. Het was in het district Groningen allereerst de inwoners met een telefonie abonnement in de wijk Selwerd, die een extra cijfer, een 7, kregen toegevoegd aan hun telefoonnummer. Voor de overige wijken ging dit stapsgewijs. 

 

Bij de eerste volgende verschijning van de telefoongidsen in begin 1970, die als gebruikelijk deur tot deur werden verspreid, werden de bewoners met het nieuwe aansluitnummer genoemd. Het duurde vervolgens een paar jaar totdat alle aansluitingen in de gemeente Groningen met een extra cijfer waren aangepast.

 

Maar ook het bericht over de uitbreiding van zendtijd voor televisiereclame werd in juni 1969 bekend gemaakt. Met ingang van 1 januari 1970 zou 6 minuten oer dag aan reclame uitingen via de STER erbij komen en het totaal op 27 minuten per dag brengen. Het werd als volgt op de netten verdeeld: Twee reclameblokken van gemiddeld ca. 180 seconden lengte rond het journaal van ca 19.00 uur, op zowel Nederland 1 als 2. Twee reclameblokken van gemiddeld

ongeveer 225 seconden lengte rond het journaal van 20.00 uur, eveneens op beide netten.

 

Het totaal aantal reclameblokken per dag ging derhalve 8 bedragen, te weten: 4 x 180 seconden is (12 minuten); 4 x 225 seconden is (15 minuten). De tarieven voor televisiereclamezendtijd werden met ingang van 1 januari 1970 niet gewijzigd in vergelijking met de prijzen die in 1969 werden gehanteerd.

 

De zendtijd voor radio reclame werd met ingang van dezelfde datum voor Hilversum I en II uitgebreid met 5 minuten per radionet, te plaatsen respectievelijk na het nieuws van 7.00 uur, vóór en na het nieuws van 11.00 uur, alsmede vóór en na het nieuws van 16.00 uur. De radioreclame-zendtijd op Hilversum III werd op 1 januari 1970 niet gewijzigd. Wat een weelde vergeleken met de enorme hoeveelheid aan onderbrekingen voor het brengen van de reclameboodschappen zoals heden ten dage ons wordt voorgeschoteld.

 

Hans Knot, 6 juli 2024

  • reaction_title_1 3

12 Comments


Recommended Comments

Voor de jeugdige lezers hier; "CAS" = Centraal Antenne Systeem.

 

Maar leuk stukkie Hans.

Link to comment

Voor de wat oudere kijkers. 

Nederland 3 is dan gestart 19 jaar later, in 1988.

Maar klopt nu is de zender vooral voor de jeugd xD

Link to comment

Tja, en dat "ongestoord" via CAS werd later ook maar betrekkelijk voor zowel Radio als TV.

 

Rob V.

Link to comment

Wat de komst van Ned 3 met het CAS te maken heeft is me onduidelijk. 

De kanalen lagen bijna altijd 3 plaatsen af van die van Ned, 2

dus er was geen extra antenne nodig. Anders gezegd,  als je 2  kon ontvangen kon je ook automatisch 3 zien. 

 

De STER zit nu zelfs bij verlenging EK wedstrijd tussen reguliere tijd en verlenging en halverwege verlenging.  Officieel zijn dat in het voetbal helemaal geen pauzes. 

 

Kijk naar BBC,  VRT of ARd/ZDF! 

Link to comment
9 minuten geleden zei ruudam:

Kijk naar BBC,  VRT of ARd/ZDF! 

 

Aan die mogelijkheid heeft de komst van het CAS dan weer wel bijgedragen.

 

Ik weet nog hoe leuk ik het vond om na de introductie van de Centrale Antenne Inrichting naar de Belgische en Duitse tv te kunnen kijken.

Link to comment

Ook zonder CAS hadden we de buitenlandse kanalen, -groot geworden met v.n.l. Duitse TV-. Maar met eigen antenne hadden we een goede ontvangst van de radiostations vanaf zee. Ergens in 1978 kwam de CAS en weg was de ontvangst van Mi-Amigo. Wat bleef waren dezelfde TV kanalen en de radiokanalen waren ook voorgeprogrammeerd. Naar mijn gevoel dictatuur op en top, onder het mom dat de antennes die al 25 jaar op de daken stonden erg rommelig waren. Bijkomend probleem mijn ouders woonden gehuurd en werd de CAS verplicht en het verwijderen van je eigen antenne.

Link to comment
1 uur geleden zei jannie:

Ook zonder CAS hadden we de buitenlandse kanalen, -groot geworden met v.n.l. Duitse TV-. Maar met eigen antenne hadden we een goede ontvangst van de radiostations vanaf zee. Ergens in 1978 kwam de CAS en weg was de ontvangst van Mi-Amigo. Wat bleef waren dezelfde TV kanalen en de radiokanalen waren ook voorgeprogrammeerd. Naar mijn gevoel dictatuur op en top, onder het mom dat de antennes die al 25 jaar op de daken stonden erg rommelig waren. Bijkomend probleem mijn ouders woonden gehuurd en werd de CAS verplicht en het verwijderen van je eigen antenne.

 

 

CAS verspreidde zijn signalen niet via de ether. Dus hoe kan dat storing hebben veroorzaakt op de middengolf? Ik denk eerder dat jouw problemen met de ontvangst te maken hadden met de situatie aan boord van het schip, die danig verslechterd was.

 

Bedenk ook dat de CAS/CAI de voorlopers waren van de kabelmaatschappijen, die uiteindelijk de doorbraak forceerden van commerciele radio en tv in Nederland, mede mogelijk gemaakt door de Europese regelgeving.

 

Zelf had ik er vooral plezier in dat ik in het westen van het land kon kijken naar de toenmalige BRT en later ook naar de BBC.

Edited by Will Stevens
Link to comment
9 minuten geleden zei Will Stevens:

Dus hoe kan dat storing hebben veroorzaakt op de middengolf? Ik denk eerder dat jouw problemen met de ontvangst te maken hadden met de situatie aan boord van het schip, die danig verslechterd was.

 

Was in het westen ook zo in 1975, met een antenne op dak flat van woningbouwvereniging, goede ontvangst van bijvoorbeeld Mi Amigo/Caroline en Luxemburg en alle radiostations op FM.

 

Toen kwam CAI (Casema?) in 1975 en geen goede ontvangst meer van Mi Amigo op het aangesloten radiomeubel, wel nog gewoon goed te beluisteren op een portable radio.

 

Op FM alleen nog radiokanalen die waren voorgeprogrammeerd, die waren goed te ontvangen, maar het was toch een achteruitgang vergeleken met de oude situatie.

 

Wel een vooruitgang was de ontvangst van de BRT qua televisie.

Link to comment

Wij hadden eerst zo'n spriet op het dak van onze eensgezinswoning. Vergeleken daarmee was de aansluiting op de CAI een verbetering (van 2 naar 7 tv-stations, en de spriet kon weg).

 

Middengolf (FM en AM) luisterde ik voor en na die tijd gewoon via een buizenradio. Dat maakte geen verschil.

  • reaction_title_1 1
Link to comment

De eerdere centrale antenne systemen gaven de lange/midden en korte golf 1 op 1 door.

Ook gebeurde dat met de FM band zodat je kon kiezen naar welke zender je wilde luisteren als of je je eigen antenne nog op het dak staan.

 

Theo

  • reaction_title_1 1
Link to comment

En inderdaad Robin, we hadden geen storing door CAS, maar een heel slechte ontvangst zonder eigen antenne. Op de portable was de ontvangst niet zo geweldig, ik woon in Limburg en dat was voor ontvangst van zeezenders niet direct de juiste omgeving. Ik herinner me nog een interview met Felix Meurders die in de jaren 60 heel groot Big L fan was, goed te ontvangen door de radioantenne in te steken op de antenne gericht op Belgie". 

  • reaction_title_1 1
Link to comment
Guest
Add a comment...

×   Pasted as rich text.   Restore formatting

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...


×
×
  • Create New...

Important Information

Door gebruik te maken van deze website ga je akkoord met Terms of Use, Privacy Policy en Guidelines.