Klassement

Toen Willem van Kooten in 1992 bij de start van Radio 538 sprak over een toekomst waarin iedereen zijn eigen radiostation zou hebben, klonk dat voor veel mensen nog als een verre gedachte. Radio maken betekende destijds dure studioapparatuur, vergunningen, zendmasten en flinke technische kennis. Wie een station wilde beginnen, had meer nodig dan alleen enthousiasme en een stapel platen. Ruim dertig jaar later blijkt die gedachte ineens verrassend dichtbij te zijn gekomen. Niet via grote investeringen of ingewikkelde studio’s, maar met een afgeschreven computer, gratis software en een internetaansluiting. Het opzetten van een eigen radiozender is inmiddels eerder een hobbyproject voor een regenachtige middag dan een technisch avontuur waar maanden voorbereiding voor nodig zijn. Dat bleek toen een oude minicomputer opnieuw in gebruik werd genomen. Het systeem kreeg Ubuntu Server 26.04 als basis, waarna AzuraCast werd geïnstalleerd. Dat pakket maakt het mogelijk om relatief eenvoudig een online radiozender op te zetten, inclusief muziekbeheer, automatische programmering en streaming. Waar dergelijke installaties vroeger alleen bereikbaar waren voor technici met uitgebreide kennis van Linux en audiostreaming, zijn tegenwoordig stap-voor-stap handleidingen beschikbaar die zelfs voor beginners goed te volgen zijn. En mocht een installatie toch ergens blijven hangen, dan staan hulpmiddelen als ChatGPT of Co-Pilot klaar om foutmeldingen te verklaren, configuraties aan te passen of complete scripts voor te stellen. Daarmee is de drempel opnieuw lager geworden. Waar vroeger een bevriende systeembeheerder nodig was, volstaat nu vaak een slimme vraag aan een AI-assistent. Voor de muziekkeuze werd bewust gekozen voor opnames uit de jaren 20, 30 en 40 van de vorige eeuw. Veel van die muziek is inmiddels rechtenvrij binnen Nederland en de Europese Unie, waardoor het mogelijk is om zonder ingewikkelde licentieconstructies een gevarieerde playlist samen te stellen. Na het toevoegen van de muziek en het afregelen van de audiostream draaide het station vrijwel direct stabiel. Toen het project eenmaal draaide en het idee ter sprake kwam tijdens een gesprek met vrienden, volgde al snel een spontane naam: Radio De Wasrol. Een naam die ergens precies past bij muziek uit het begin van de vorige eeuw, oude techniek en een vleugje nostalgie. De naam bleef hangen en werd uiteindelijk ook daadwerkelijk gebruikt voor het station. Daar bleef het niet bij. Een andere vriend vond het project dermate vermakelijk dat hij met behulp van Co-Pilot een complete website liet schrijven. Zonder uitgebreide kennis van webontwikkeling verscheen in korte tijd een werkende site waarop het station online bereikbaar werd gemaakt. Daarmee kreeg Radio De Wasrol ineens een volwaardige plek op internet. Het bijzondere aan dergelijke projecten is niet alleen dat ze technisch mogelijk zijn geworden, maar vooral hoe toegankelijk alles inmiddels is. Wat begin jaren 90 nog een toekomstvisie leek van een radiopionier, is tegenwoordig iets dat vanuit een hobbykamer kan ontstaan. Niet met enorme investeringen, maar met bestaande hardware, open-source software en een beetje nieuwsgierigheid. Juist daardoor krijgt de oude uitspraak van Willem van Kooten achteraf een andere betekenis. Niet voor iedereen is er tegenwoordig een FM-zender of een plek op DAB+, maar vrijwel iedereen kan zonder grote obstakels een eigen online radiostation beginnen. Soms zelfs met muziek uit een tijd waarin radio nog volledig draaide om grote houten toestellen, gloeiende buizen en een gezamenlijke luisteravond rond de huiskamerradio. Meer informatie over het project is te vinden via de website van Radio De Wasrol. Vincent Schriel, 2 augustus 2026

Loran-C was een grondgebonden radionavigatiesysteem dat werd gebruikt om schepen en vliegtuigen nauwkeurig hun positie te laten bepalen via laagfrequente radiosignalen. Het systeem was een doorontwikkeling van het oorspronkelijke LORAN-systeem, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ontwikkeld in de Verenigde Staten voor militaire navigatie op lange afstanden. Loran-C kwam in de jaren vijftig in gebruik en groeide uit tot een van de belangrijkste civiele navigatiesystemen voordat satellietnavigatie de rol overnam. Werking van het systeem Loran-C werkte op basis van hyperbolische navigatie, waarbij ontvangers de tijdsverschillen meten tussen pulsen die worden uitgezonden door meerdere gesynchroniseerde zenders op vaste locaties. Door deze tijdsverschillen te analyseren ontstaat een positie die ligt op een denkbeeldige hyperbool. Door signalen van meerdere zenders te combineren, kan de exacte locatie worden bepaald. Een typische Loran-C-keten bestond uit één hoofdstation en meerdere secundaire stations. Het hoofdstation zond een reeks nauwkeurig getimede pulsen uit, waarna de secundaire stations met vaste vertraging daarop reageerden. De ontvanger aan boord van een schip of vliegtuig vergeleek de aankomsttijden van deze signalen, waardoor positie-informatie kon worden berekend zonder dat er directe zichtlijnen nodig waren. Technische eigenschappen De signalen van Loran-C werden uitgezonden in het laagfrequente spectrum rond 90 tot 110 kHz, wat zorgde voor een groot bereik en goede propagatie over zee en land. De zenders werkten met zeer hoge vermogens en gebruikten grote mastantennes die geschikt waren voor deze lange golflengtes. Door de combinatie van timing en fasevergelijking kon het systeem een hoge nauwkeurigheid bereiken voor zijn tijd. In vergelijking met eerdere systemen bood Loran-C een betere stabiliteit en een groter bereik, waardoor het geschikt werd voor oceaannavigatie en gebruik in afgelegen gebieden. Ontwikkeling en gebruik De eerste Loran-systemen werden tijdens de Tweede Wereldoorlog ingezet voor militaire doeleinden, vooral in de Atlantische en Pacifische regio’s. Na de oorlog werd het systeem verder ontwikkeld voor civiele toepassingen en in 1957 geïntroduceerd als Loran-C. Vanaf de jaren zeventig werd Loran-C breed toegepast in de scheepvaart, visserij en offshore-industrie, vooral in Noord-Amerika, Europa en delen van Azië. Het systeem bood een betrouwbaar alternatief voor navigatie in kustgebieden waar visuele referentiepunten beperkt waren. Afbouw en opvolging Met de komst van satellietnavigatie in de jaren negentig nam het gebruik van Loran-C snel af. GPS bood wereldwijd hogere nauwkeurigheid en eenvoudiger gebruik, waardoor veel Loran-C-ketens geleidelijk werden stilgelegd. In 2010 werden de systemen in de Verenigde Staten en Canada grotendeels uitgeschakeld, gevolgd door verdere sluitingen in Europa in de jaren daarna. Hoewel het systeem grotendeels buiten gebruik is, blijft het in sommige landen onderwerp van discussie als mogelijke back-up voor satellietnavigatie vanwege de sterke terrestrische signalen en de weerstand tegen verstoring. Afbeelding: foto Wikimedia Commons