WDR schrapt naam 1LIVE STREET, kritiek op ombouw COSMO houdt aan

De Duitse publieke omroep WDR heeft besloten de naam 1LIVE STREET niet te gebruiken voor het nieuwe radiozenderconcept dat vanaf 1 april 2027 de plaats van COSMO moet innemen. Aanleiding is de aanhoudende publieke discussie over de naam, die volgens veel reacties een stereotiep beeld oproept van mensen met een migratieachtergrond.

Volgens WDR heeft de ontvangen feedback duidelijk gemaakt dat de naam door een deel van het publiek als discriminerend kan worden ervaren, omdat deze uiteenlopende migrantenachtergronden zou terugbrengen tot één cliché. De omroep erkent dat deze maatschappelijke context onvoldoende is meegewogen en heeft daarom besloten de naam te laten vallen.

Het voorstel was ontstaan tijdens de ontwikkeling van een nieuw radiozenderconcept met hiphop als belangrijkste muziekgenre. In een publieksonderzoek kreeg de naam veel steun. Daarbij had ruim een derde van de deelnemers een internationale achtergrond, wat volgens WDR overeenkomt met de bevolkingssamenstelling van de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Desondanks erkent de omroep dat begrippen als Street en Straße ook worden geassocieerd met sociale achterstelling, marginalisering en uitsluiting en dat hiermee onvoldoende rekening is gehouden.

Een nieuwe naam voor het radiozenderconcept wordt naar verwachting in het najaar bekendgemaakt. Daarbij worden zowel medewerkers van WDR als externe gebruikers betrokken.

Ondertussen neemt ook de juridische druk op de plannen toe. De organisatie Neue deutsche Medienmacher*innen liet een onafhankelijk rechtsadvies opstellen over de voorgenomen beëindiging van de zender COSMO en de omvorming tot een hiphopzender. Volgens professor Hubertus Gersdorf, hoogleraar staats-, bestuurs- en mediarecht aan de Universiteit Leipzig, is het plan in strijd met de WDR-wet.

In het advies staat dat COSMO wettelijk is vastgelegd als een interculturele radiozender die zich op alle leeftijdsgroepen moet richten. Volgens de jurist kan WDR deze wettelijke opdracht niet zelfstandig wijzigen. Een nieuwe beslissing van de wetgever zou daarvoor noodzakelijk zijn.

Daarnaast concludeert het rapport dat de beoogde doelgroep van 20- tot 29-jarigen niet aansluit bij de wettelijke opdracht. Ook zou een programmering die hoofdzakelijk op hiphop is gericht geen volwaardig alternatief vormen voor een interculturele zender die onderwerpen behandelt die voor meerdere generaties relevant zijn. Volgens het advies is ook het voornemen om interculturele thema’s voortaan over meerdere programma’s te verdelen geen juridisch gelijkwaardig alternatief voor een afzonderlijk wettelijk voorgeschreven radiozender.

De opstellers van het rapport wijzen erop dat de minister-president van Noordrijn-Westfalen toezicht moet houden op de naleving van de WDR-wet. Daarnaast zouden omroepbijdragebetalers in het verzorgingsgebied van WDR, op basis van een uitspraak van het Bundesverwaltungsgericht van 15 oktober 2025, de naleving van de wettelijke opdracht via de bestuursrechter kunnen laten toetsen.

COSMO is een gezamenlijk radioprogramma van WDR, Radio Bremen en Rundfunk Berlin-Brandenburg en werd in 1998 gestart als Funkhaus Europa. De zender richt zich op een intercultureel en meertalig aanbod met aandacht voor muziek, actualiteit en thema’s rond samenleven in een diverse maatschappij. Dagelijks worden er naast Duitstalige uitzendingen ook programma’s in verschillende andere talen uitgezonden, waarmee de zender zich richt op luisteraars met uiteenlopende achtergronden in onder meer Noordrijn-Westfalen, Bremen, Berlijn en Brandenburg.

De discussie ontstond nadat de WDR-Rundfunkrat had besloten om COSMO per 1 april 2027 te beëindigen en te vervangen door een nieuw radiozenderconcept met een nadruk op hiphop. Hoewel de naam 1LIVE STREET inmiddels is geschrapt, blijft het besluit om COSMO te vervangen onderwerp van maatschappelijk en juridisch debat.