Klassement

Op zaterdag 5 september vindt de 24e editie van de Erkrather Radiodag plaats in het Technisch Museum QQTec in Hilden. Daarmee keert het evenement terug naar de vaste locatie aan de Forststr. 73 in D-40721 Hilden, waar ook eerdere edities werden gehouden. De bijeenkomst duurt van 13:00 tot 19:00 uur en richt zich opnieuw op liefhebbers van radiohistorie, media en zeezenders. Het programma opent met een welkomstwoord van Jan Sundermann, waarna Thomas Kircher een presentatie verzorgt over het mediaportaal FM Kompakt. Vervolgens staat een lezing van Jürgen von Wedel op het programma, waarin hij ingaat op Radio Bavaria International en de ontwikkeling van deze zender van Zuid-Tirol tot Beieren. Ook Radio Monique krijgt dit jaar een plaats in het programma. Ferry Eden spreekt over zijn nieuwe boek over het voormalige zeezenderstation, dat binnenkort verschijnt. Voor deze sessie worden ook gasten uit Nederland verwacht. Een ander onderdeel is een interview met Helmer Litzke, die terugblikt op zijn loopbaan in de radio. Daarbij komt zijn werk aan bod bij onder meer RTL Radio Luxemburg en Schwarzwald Radio. Herbert Visser sluit het inhoudelijke programma af met een bijdrage over de actuele mediasituatie in Nederland en België. De Erkrather Radiodag geldt al jaren als een vaste ontmoetingsdag voor bezoekers met belangstelling voor radioverleden en mediaontwikkeling. De toegang bedraagt €12. Afbeelding: foto Erkrather Radiodag

Radio Caroline is in het Verenigd Koninkrijk op de tweede plaats geëindigd in een onderzoek naar de meest gewaardeerde handelsmerken. De poll werd uitgevoerd door het Intellectual Property Office (IPO) ter gelegenheid van 150 jaar merkregistratie en bracht in kaart welke merken door het publiek als bepalend voor de Britse identiteit worden gezien. Volgens de resultaten eindigde alleen Rolls-Royce boven Radio Caroline. De lijst laat zien hoe uiteenlopende merken, variërend van industrie tot cultuur en publieke diensten, stevig verankerd zijn in het collectieve geheugen. Het IPO benadrukte bij de bekendmaking dat Radio Caroline, dat in 1964 begon met uitzendingen vanaf de Noordzee, voor veel mensen symbool staat voor een periode waarin jongerencultuur in het Verenigd Koninkrijk een eigen stem kreeg. De zender wordt in de toelichting omschreven als een pionier die een generatie van muziek en een gevoel van onafhankelijkheid voorzag. Stationmanager Peter Moore gaf aan dat de hoge notering wordt gezien als erkenning voor de lange geschiedenis van het station en de band met luisteraars. Volgens hem is de trouw van het publiek, dat deels al sinds de tijd van de zeezenders betrokken is, een belangrijke basis geweest voor de ontwikkeling van het merk. Hij voegde daaraan toe dat Radio Caroline in de loop der jaren nieuwe luisteraars heeft bereikt en zich blijft aanpassen aan veranderende technologie, zonder de oorspronkelijke identiteit uit het oog te verliezen. De IPO-top 10 van meest gewaardeerde Britse handelsmerken is als volgt samengesteld: Rolls-Royce Radio Caroline Twinings Cadbury Bass Burberry Transport for London (TfL) roundel Calpol Mini BBC

Domien Verschuuren heeft in Keukenhof een eigen tulp gekregen ter gelegenheid van zijn twintigjarig jubileum als radiomaker. De Qmusic-dj nam de onderscheiding in ontvangst uit handen van Sandra Bechtholt, algemeen directeur van Keukenhof. De rode tulp draagt officieel de naam Tulipa ‘Deejay Domien’ en wordt opgenomen in het internationale register van tulpennamen. Met de vernoeming krijgt Verschuuren een plaats in een reeks bekende Nederlanders naar wie eerder al een tulp werd genoemd. Onder anderen Janny van der Heijden, André van Duin, Guus Meeuwis, Edsilia Rombley en prinses Amalia gingen hem voor. De tulp is beschikbaar gesteld door Maveridge International BV. Voor Verschuuren heeft de onderscheiding een persoonlijke lading. De Qmusic-dj sprak in zijn middagprogramma eerder al uit dat een eigen tulp hoog op zijn wensenlijst stond. Voor Keukenhof vormde zijn twintigjarig jubileum een passend moment om die wens werkelijkheid te maken. Verschuuren is inmiddels twintig jaar actief op de radio en behoort al jaren tot de vaste stemmen van Qmusic. Sinds 2018 presenteert hij er de middagshow, waarmee hij een breed publiek bereikt. Zijn programma is sinds mei 2020 onafgebroken marktleider in de doelgroep 20-49 jaar en noteert een marktaandeel van 21,3%. Dagelijks luisteren gemiddeld 820.000 mensen naar de uitzending, terwijl het weekbereik in de doelgroep 13+ uitkomt op 1,7 miljoen luisteraars. Op vrijdag is hij daarnaast te horen als presentator van de Nederlandse Top 40. Een belangrijk onderdeel van het succes van de middagshow is de directe betrokkenheid van luisteraars. In het programma spelen interactie en deelname een centrale rol, zowel via de Q-app als in vaste onderdelen als Verdubbel je salaris in 1 minuut en Tankbonnen Bingo. Die betrokkenheid stond ook centraal tijdens de jubileumuitzending, waarin Verschuuren het jubileum samen met zijn publiek beleefde. Terwijl hij vanuit de studio zijn middagshow presenteerde, trok sidekick Anton Griep het land in om rode Domien-tulpen uit te delen aan luisteraars. Daarmee kreeg de jubileumdag niet alleen in Keukenhof, maar ook buiten de studio een zichtbaar vervolg. Keukenhof geldt internationaal als een belangrijk podium voor de Nederlandse sierteelt. Het park richt zich in het bijzonder op bolbloemen en toont in 7,5 week tijd de breedte van de sector. Met ruim 7 miljoen voorjaarsbloeiende bloembollen en bijdragen van 100 inzenders laat Keukenhof zien wat de Nederlandse bloementeelt te bieden heeft. Daarnaast presenteren 500 kwekers er snijbloemen en potplanten en vervult het park een rol als ontmoetingsplek voor de sierteelt en toeristische sector. Afbeelding: Domien Verschuuren (foto Qmusic)

Maar weer eens duiken naar 46 jaar geleden. Er was in april 1980 iets te vieren want op zondag de 27ste waren de eerste noten te horen van ‘Chump Change’ uitgevoerd door het orkest onder leiding van Quincy Jones. Daarmee was de duizendste aflevering van het NOS programma ‘Langs de Lijn’ een feit. Het programma stond in die tijd nog tot 1 september 1980 onder leiding van Rob van der Gaast en de makers waren maar wat trots dat iedere zondagmiddag er vier uur radio kon worden gemaakt met sport en muziek en dat ook nog wekelijks rond de anderhalf miljoen luisteraars trok. Daarmee was men destijds ook nog eens het best beluisterde programma dat er wekelijks via het toenmalige Hilversum 1 werd uitgezonden. Als het gaat om de ontstaan geschiedenis van het programma dan gaan we terug naar januari 1967 toen Langs de Lijn een opstart maakte als gezamenlijk sportprogramma van de omroepen AVRO. KRO en VARA, welke voorheen een eigen sportshow hadden. De zondagmiddag was in eerste instantie weggelegd voor het programma maar toen er meer en meer sportevenementen ook doordeweeks plaatsvonden kwam er ook een editie van Langs de Lijn op de woensdagavond en wel in 1975. Hetzelfde gebeurde met de uitbreiding op zaterdagavond in 1978. Ik was een intense luisteraar en als ik zondags naar een sportactiviteit ging dan werd eerst een transistorradio meegenomen en later de walkman om op die manier zoveel mogelijk ook de wedstrijdsport op andere velden te kunnen volgen. Want het was een zeer aangename mix van flitsen van de velden en de zalen afgewisseld met muziek en voorgelezen berichten vanuit de studio. Wat vele luisteraars destijds niet wisten was dat er bij iedere uitzending tenminste ongeveer 100 mensen actief waren om het programma tot een succes te maken. Daarbij ging het niet alleen om de presentatoren en verslaggevers maar ook om de technici en regie in de studio’s. Daarnaast was er in die tijd een groot aantal technici van de PTT actief dat voor de verbindingen met de studio in Hilversum diende te zorgen. Als we het over april 1980 hebben dan dient vooral niet vergeten te worden dat destijds de presentatie in handen was van het onafscheidelijke duo Koos Postema en Willem Ruis. In de maand april 1980 werd ook bekend dat er geen enkel land binnen de Europese Gemeenschap het bezit bij de inwoners van kleurentelevisietoestellen zo groot was als in Nederland. Een zogenaamd conjunctuuronderzoek onder consumenten had, volgens onderzoekers van het Centraal Bureau Statistiek, als uitkomst opgeleverd dat in Nederland 67.8 procent van de huishoudens een kleurentelevisie had. Dit hoge percentage werd destijds alleen benaderd door West-Duitsland, waar in 65.1 procent van de huiskamers een kleurenapparaat stond. Daarna volgden Denemarken en België met respectievelijk 58 en 54.4 procent. In de overige landen was het bezit van een kleurentelevisie in een huisgezin in 1980 veel zeldzamer. In Frankrijk en Engeland had slechts ongeveer 36 procent van de huishoudens een kleurentelevisie, in Ierland 31.6 procent en in Italië 20.9 procent. De opmars van de kleurentelevisie in Nederland was vrij snel gegaan: in 1972 bezat nog maar 13.6 procent van de huishoudens een kleurentelevisie, in 1975 was dit percentage al gestegen naar 35.0 en in 1978 al 60.3 procent. In 1979 had 67.5 procent van de huishoudens al een kleurentoestel in huis staan. Het kan interessant zijn te weten hoe het bezit van een televisietoestel in een huishouden heden ten dage is omgerekend in percentages. Steeds meer mensen nemen afscheid van het gebruikelijke televisiekijken en gebruiken andere vormen om het nieuws en bepaalde programma’s te bekijken. De mogelijkheden zijn dan ook 45 jaar later vele malen groter geworden. Wat hing destijds in de jaren zeventig en tachtig een omroepvereniging boven het hoofd als men dingen deed die volgens de omroepwet niet mogelijk waren? Een aantal voorbeelden te beginnen net de Evangelische Omroep die begin 1980 in de fout ging door in een advertentie leden te gaan werven, wat onmogelijk was aangezien de EO een Stichting was. Dergelijke organisaties kunnen geen leden hebben. In de Tweede Kamer werden vervolgens vragen gesteld aangezien het werd gezien als misleidende reclame. Als gevolg van de discussie volgde er een brief vanuit het ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk richting de EO, waarin verzocht werd zich in de toenmalige toekomst te onthouden van dergelijke wervingspraktijken. Een ander voorbeeld van ‘op de vingers tikken’ is die gericht op de toen jonge zendgemachtigde VOO, Veronica Omroep Organisatie in de tweede helft van de jaren zeventig. Men werd gewezen op de daarvoor geldende regels in de omroeplicentie waarin was samengevat wat er zowel aan programmaverplichtingen stond voor radio en televisie. VOO was betrapt op het gegeven dat bij lange na niet de regels werden nageleefd en dus navolging van deze regelgeving vervolgens werd geëist. Het derde en laatste voorbeeld is meer ernstig te noemen. Het ging om overtreding van artikel kon worden in strijd met de artikelen 10 en 61 van de Omroepwet. De programma's van zendgemachtigden mochten niets bevatten dat gevaar opleverde voor de veiligheid van de staat, openbare orde of goede zeden. Als datgene in artikel 10 destijds niet werd nagekomen of overtreden kon een omroeporganisatie nog steeds door de minister van CRM berispt worden. En deze kon zelfs nog een stapje verder te gaan door de organisatie zendtijd te ontnemen. Hij diende daarvoor wel toestemming te vragen aan de Omroepraad. Als het om een berisping ging gebeurde dit bijvoorbeeld twee keer met de VPRO. Er was een reportage over eventuele sabotagemogelijkheden in een legerplaats. Daarmee was men inhoudelijk te ver gegaan volgens destijds minister Klompé. Een tweede berisping kwam van minister Engels die vond dat in een televisieprogramma in 1972 Koningin Juliana ‘voorwerp van platvloerse komedie’ werd gemaakt. De VPRO ging in beroep bij de Raad van State, waarbij de berisping te niet werd gedaan. Hans Knot, 25 april 2026

Radio Caroline heeft de zonne-installatie bij de 648 middengolf zender op Orfordness verder uitgebreid. Door extra zonnepanelen aan te sluiten is de beschikbare capaciteit opnieuw toegenomen, wat direct zichtbaar was in de opbrengst van het systeem. Een deel van de extra zonnepanelen was al eerder geplaatst, maar een resterende serie bleef achter de hand om te kunnen voldoen aan de stroombehoefte van 10 tot 12 kilowatt op de zenderlocatie. Op 21 april zijn ook deze panelen aangesloten. Daarbij werkten zendertechnicus Alan Beech, Mike Finney en Mark van verhuurder Cobra Mist samen met luisteraars Dave en Paul, beiden gekwalificeerd elektriciens, aan de uitbreiding van het systeem. Tijdens de werkzaamheden werd ook een tweede omvormer van 20 kilowatt in gebruik genomen. Deze was eind vorig jaar al geplaatst, maar nog niet aangesloten. Op dit moment zijn 60 zonnepanelen gekoppeld aan de oorspronkelijke omvormer en 24 aan de tweede. In de komende maanden moeten daar nog minstens 20 panelen bijkomen. De uitbreiding leverde direct resultaat op. Kort nadat de werkzaamheden waren afgerond, gaf de zonne-energiemeter op de website van Radio Caroline een opbrengst van 16 kilowatt aan. Een dag later liep de opbrengst bij helder weer verder op en werd de hoogste stand tot nu toe bereikt. Met de uitbreiding verlaagt Radio Caroline de energiekosten van de zenderlocatie verder. Tegelijk ontstaat ruimte om de installatie verder op te schalen. De bedoeling is om het aantal zonnepanelen verder uit te breiden tot de maximale capaciteit van de omvormers is bereikt. Daarmee moet uiteindelijk een opbrengst van meer dan 30 kilowatt mogelijk worden. De extra opgewekte stroom wordt voorlopig niet alleen gebruikt voor de eigen zenderinstallatie. Zolang Radio Caroline deze capaciteit zelf nog niet volledig nodig heeft, wordt overtollige energie teruggeleverd aan Cobra Mist, de beheerder van het terrein op Orfordness. De opbrengst van het systeem blijft afhankelijk van weersomstandigheden en het moment van de dag. Op de homepage van de website van Radio Caroline is via een live meter te volgen hoeveel zonne-energie op dat moment wordt opgewekt. De uitbreiding van de installatie is mogelijk gemaakt met steun van luisteraars en donateurs.

Het nieuwe RTL Today Radio krijgt vanaf 5 mei een plek op de FM-frequentie 93,3 MHz vanuit Dudelange in Luxemburg. Daarmee kiest de RTL Group voor een Engelstalige invulling op een frequentie die jarenlang werd ingezet voor het Duitstalige aanbod richting Duitsland. RTL Today Radio richt zich op een internationaal publiek in Luxemburg en de omliggende regio. De programmering bestaat uit een combinatie van muziek, nieuws, lifestyle, sport en praktische informatie zoals weer en verkeer, volledig in het Engels. Het station is gekoppeld aan het bestaande Engelstalige nieuwsplatform RTL Today en vormt daarvan de audiovariant. Met deze stap sluit de zender aan op een langere traditie van Engelstalige uitzendingen vanuit Luxemburg, zoals het historische Radio Luxembourg dat tussen 1946 en 1992 via de middengolf op 1440 kHz gericht uitzond naar het Verenigd Koninkrijk en Ierland. De keuze voor RTL Today Radio op 93,3 MHz heeft gevolgen voor de verspreiding van het Duitstalige RTL Radio. Deze frequentie werd in Duitsland met name gebruikt voor de dekking van het Saarland en het zuidwesten van Rijnland-Palts. Door de wijziging verdwijnt het Duitstalige programma daar van deze FM-frequentie. RTL Radio blijft wel beschikbaar via de FM-frequentie 97,0 MHz vanuit Hosingen, die vooral gericht is op de Eifel-Moezelregio en het noorden van Luxemburg. In delen van het Saarland en de Westpfalz is deze frequentie echter minder goed te ontvangen, waardoor luisteraars in die gebieden aangewezen zijn op digitale verspreiding. Via DAB+ blijft RTL Radio beschikbaar in onder meer de regio’s rond Saarbrücken, Trier en Kaiserslautern. Het station maakt daarbij gebruik van de tweede landelijke multiplex in Duitsland. In Luxemburg zijn zowel RTL Radio als RTL Today Radio via het nationale DAB+-netwerk te ontvangen.

In Zwitserland is de toekomst van FM-radio ook na 2026 gewaarborgd. Het parlement besloot in december 2025 dat analoge radio-uitzendingen behouden blijven, waarna de concrete invulling nu is uitgewerkt door het Bundesamt für Kommunikation (BAKOM). Dit gebeurde in opdracht van het Eidgenössisches Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation. De nieuwe vergunningen voor FM-frequenties krijgen een looptijd tot 2034 en sluiten daarmee aan op de bestaande concessies. De publieke omroep SRG SSR en 25 commerciële radiostations met een publieke taak kunnen hun huidige frequenties in hun verzorgingsgebied blijven gebruiken, mits zij hiervoor een aanvraag indienen bij het BAKOM. Frequenties die niet voor het einde van 2026 worden verlengd, komen in 2027 opnieuw beschikbaar. Voor frequenties die momenteel worden gebruikt door stations zonder publieke taak geldt een andere aanpak. Deze worden samengevoegd in zogenoemde clusters en vervolgens aangeboden via een open inschrijving. Geïnteresseerde radiostations kunnen zich hierop inschrijven zodra deze pakketten in het voorjaar van 2026 worden gepubliceerd. Aanmeldingen zijn mogelijk tot eind juni, waarna bij meerdere kandidaten in het najaar van 2026 een veiling wordt gehouden. De doorgifte via FM blijft in Zwitserland vrijwillig. Tegelijkertijd blijft een aanzienlijk deel van het frequentiespectrum gereserveerd voor publieke omroepen, zodat hun bereik via analoge uitzendingen behouden blijft. Met deze regeling wordt uitvoering gegeven aan een parlementair besluit dat voortkomt uit een voorstel voor een nieuwe verdeling van FM-vergunningen vanaf 1 januari 2027. Daarmee kiest Zwitserland voor een voortzetting van analoge radio naast digitale distributie, terwijl in andere landen juist vaker wordt ingezet op een snellere afbouw van FM.

Het kabinet trekt extra middelen uit om een deel van de eerder aangekondigde bezuinigingen op de publieke omroep te verzachten. In totaal gaat het om 45 miljoen euro per jaar dat vanaf 2027 beschikbaar komt voor de landelijke publieke omroep, blijkt uit de beleidsbrief Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2026-2030 die door minister Letschert en staatssecretaris Tielen naar de Eerste en Tweede Kamer is gestuurd. Met deze aanpassing wordt een eerder geplande verlaging van de rijksmediabijdrage deels teruggedraaid. Tegelijkertijd vervallen ook enkele voorgenomen wijzigingen in het reclamestelsel. Zo gaat de eerder aangekondigde uitbreiding van reclamemogelijkheden binnen de publieke omroep niet door en blijft de huidige grens voor reclame op lineaire televisie voorlopig op 8 procent staan in plaats van de voorgestelde verhoging naar 10 procent. Daarnaast wordt de geplande extra opbrengst van 11,7 miljoen euro uit reclame-inkomsten geschrapt. Volgens de beleidsbrief wordt nog onderzocht welke rol reclame op langere termijn moet spelen in de financiering van de publieke omroep, waarbij later dit jaar meer duidelijkheid volgt over mogelijke verdere aanpassingen. Naast de landelijke omroep komt er ook extra budget beschikbaar voor de lokale publieke omroepen. Hiervoor wordt structureel 3 miljoen euro per jaar toegevoegd aan de bestaande financiering. Ook stelt het kabinet 1 miljoen euro per jaar beschikbaar voor het versterken van de persvrijheid en de veiligheid van journalisten. De beleidsbrief benadrukt daarnaast dat er extra wordt ingezet op kennisontwikkeling, basisvaardigheden, creativiteit en kritisch denken, waarbij de aanpassingen in de mediabegroting onderdeel vormen van een bredere beleidslijn binnen onderwijs en cultuur. Afbeelding: NPO kantoor logo (foto NPO/Willem van Hofwegen)