Wertachtal: Duits kortegolfzendcomplex met internationale uitstraling

Wertachtal was decennialang een van de grootste en technisch meest geavanceerde korte-golf zendlocaties van Europa. Het zendercomplex lag in Beieren, ten zuiden van Augsburg, en speelde vanaf het begin van de Koude Oorlog een belangrijke rol in de internationale radio-omroep van Duitsland.

De locatie werd begin jaren vijftig ontwikkeld om internationale uitzendingen van de toenmalige Deutsche Welle mogelijk te maken. Door de geografische ligging in Zuid-Duitsland was het terrein geschikt voor korte-golfverbindingen richting Afrika, Azië, het Midden-Oosten en delen van Noord- en Zuid-Amerika. Het complex groeide in de loop der jaren uit tot een van de belangrijkste schakels in het wereldwijde zendnetwerk van de Duitse buitenlandse omroep.

Op het terrein stonden tientallen richtantennes, waaronder curtain arrays en roterende antennes, die het mogelijk maakten om uitzendingen zeer gericht te bundelen. Hierdoor konden signalen met een relatief hoge veldsterkte grote afstanden overbruggen. Het zendvermogen liep op tot enkele honderden kilowatt per zender, wat in de hoogtijdagen zorgde voor een aanzienlijk bereik, vooral tijdens gunstige propagatiecondities.

Wertachtal werd voortdurend aangepast aan technologische ontwikkelingen. Analoge korte-golfzenders werden gemoderniseerd, en in een later stadium werd ook geëxperimenteerd met Digital Radio Mondiale (DRM). Daarmee probeerde Deutsche Welle in te spelen op veranderende luistergewoonten en nieuwe transmissietechnieken, al bleef korte golf vooral van belang voor regio’s waar andere distributievormen beperkt beschikbaar waren.

Naast de Deutsche Welle maakten in verschillende perioden ook andere internationale omroepen gebruik van de zendlocatie, vaak via huurovereenkomsten. Hierdoor was Wertachtal niet alleen een nationaal, maar ook een internationaal knooppunt voor kortegolfuitzendingen. Voor radio-amateurs en DX-luisteraars was het station jarenlang een vaste en herkenbare ontvangstbron op de korte golf.

Vanaf het begin van de jaren 2000 veranderde de rol van korte golf binnen de internationale omroep. Satellietradio, internet en lokale FM-relaiszenders kregen steeds meer prioriteit. Dit leidde tot een geleidelijke afbouw van de korte-golfactiviteiten. In 2013 stopten de reguliere uitzendingen vanaf Wertachtal en werd het terrein buiten gebruik gesteld.

Na de sluiting volgde de ontmanteling van het zendcomplex. Antennemasten en technische installaties werden grotendeels afgebroken, waarmee een markant hoofdstuk uit de Europese omroepgeschiedenis werd afgesloten. De locatie zelf bleef bestaan als terrein, maar verloor zijn oorspronkelijke functie als internationale zendplaats.

Afbeeldingen: Wertachtal zendlocatie mei 2012 (foto Vincent Schriel)