Nieuwe EU-plannen moeten communicatie van hulpdiensten over grenzen verbeteren

De Europese Unie heeft plannen voorgesteld voor een Europees communicatiesysteem waarmee hulpdiensten ook tijdens grensoverschrijdende incidenten met elkaar kunnen communiceren. Het EU Critical Communication System (EUCCS) moet daarvoor de nationale communicatienetwerken van de 27 EU-landen met elkaar verbinden.

EUCCS is daarmee geen nieuw Europees radionetwerk of één nieuw mobiel netwerk. Het voorgestelde systeem moet ervoor zorgen dat verschillende nationale systemen met elkaar kunnen samenwerken. Politie, brandweer en andere hulpdiensten kunnen daardoor ook contact houden wanneer een inzet de landsgrens overschrijdt.

Van radio naar breedband

Hulpdiensten maken momenteel vooral gebruik van nationale communicatiesystemen. Die systemen zijn niet automatisch met elkaar verbonden en beveiligde verbindingen kunnen stoppen zodra een hulpverlener de grens passeert. Dat kan problemen opleveren bij incidenten waarbij diensten uit meerdere landen samenwerken.

De EU wil daarom dat landen hun communicatiesystemen geleidelijk geschikt maken voor breedbandtechnologie zoals 5G. EUCCS moet vervolgens zorgen voor de koppeling tussen de nationale systemen. Via zo’n verbinding kunnen hulpverleners naast spraak ook berichten, video en locatiegegevens in realtime uitwisselen.

Daarbij wordt geen specifiek apparaat voorgeschreven. Een smartphone of ander geschikt apparaat kan voor de communicatie worden gebruikt, zolang het toegang heeft tot het betreffende systeem.

Satellieten als aanvullende verbinding

Een belangrijk onderdeel van de plannen is een satellietverbinding voor situaties waarin de verbindingen via land of mobiele netwerken niet beschikbaar zijn. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij een grote stroomstoring of wanneer communicatie-infrastructuur door een calamiteit uitvalt.

De EU wil daarnaast een centraal netwerkmonitoringcentrum en een centrum voor beveiligingsmonitoring opzetten. Daarmee moeten de verbindingen tussen nationale systemen worden bewaakt en moeten cyberveiligheidsrisico’s sneller worden gesignaleerd. De centra moeten de lidstaten ook ondersteunen bij technische problemen en veiligheidsdreigingen.

Grensoverschrijdende hulpverlening

Volgens de EU kunnen de plannen van belang zijn bij onder meer grote natuurbranden, zoek- en reddingsacties, terrorismebestrijding en incidenten waarbij drones een rol spelen. Ook politieacties waarbij een grens wordt overschreden kunnen profiteren van een directe verbinding tussen de betrokken meldkamers en hulpdiensten.

Als voorbeeld wordt een grote natuurbrand in het grensgebied tussen België en Duitsland genoemd. Wanneer een hulpverlener daarbij de grens oversteekt, kan de verbinding met het nationale communicatiesysteem wegvallen. Ook bij een politieachtervolging die de grens tussen Nederland en België passeert, kunnen problemen ontstaan wanneer de betrokken meldkamers niet rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren.

Europese technologie

De Europese Commissie wil dat de belangrijkste onderdelen van EUCCS door Europese bedrijven worden ontwikkeld. Bij een eerder proefproject waren volgens EU-functionarissen onder meer Airbus, het Italiaanse Leonardo en het Oostenrijkse Frequentis betrokken.

Voor de satellietverbinding kan mogelijk gebruik worden gemaakt van Iris², een Europese satellietconstellatie die momenteel in ontwikkeling is.

Ook militaire organisaties zouden het systeem volgens de plannen kunnen gebruiken wanneer zij dat nodig vinden.

Invoering vanaf 2030

De Europese Commissie wil dat EUCCS vanaf 2030 geleidelijk wordt ingevoerd en dat het systeem in 2036 volledig operationeel is. Daarvoor moeten de voorstellen nog worden goedgekeurd door de EU-lidstaten en het Europees Parlement.

De bedoeling is dat nationale communicatienetwerken voor hulpdiensten naast hun bestaande mogelijkheden kunnen worden gekoppeld via EUCCS, zodat communicatie tijdens grensoverschrijdende noodsituaties niet langer automatisch wordt beperkt door de landsgrens.