De nostalgische column van Hans Knot 31 januari 2026

Het jaar 1925 was zowel voor de VARA als de KRO het geboortejaar van nieuwe omroepen. Beiden maakten in dat jaar in de maand november een start. Decennia geleden legde is vast wat er tijdens het 40-jarig bestaan van de KRO zoal werd gevierd.

Op 27 november 1965 was het wel een zeer bijzondere televisie dag voor ons in Nederland. Er was een marathonuitzending te volgen van liefst 16 uur aaneengesloten uitzending, verzorgd door één en dezelfde omroep, de KRO. Heden ten dage kan de televisie 24 uur etmaal aanstaan maar in 1965 was het aanbod zeer beperkt in het aantal te bekijken netten en tevens in het aantal uren dat er gekeken kon worden.

Die 27^ste november had de KRO alle reden voor daar men het veertig jarige bestaan vierde. Het ging eruit onder de titel ‘Voor elck wat wils’ en het was door de KRO samengesteld rond sterren uit die tijd als Catarina Valente, Jan Blaaser, Wim Sonneveld en Jules de Corte. Verder waren er ook speciale afleveringen van toen typische KRO programma’s als ‘Piste’ en ‘Het Gouden Schot’. Men had tevens die dag een wereldprimeur daar voor de eerste keer, waar dan ook ter wereld, de musical ‘Oklahoma’ via het beeldscherm in de huiskamers verscheen.

Verder was er voor de tieners een speciaal programma geprogrammeerd en wel om 5 uur in de middag. Dit onder de noemer ‘Tienerbal’ met daarin artiesten van die tijd als Don Mercedes, Gonnie Baars, ZZ en de Maskers, Conny van Bergen en The New Orleans Syncopaters.

In de Revue van november 1965 vroeg de redactie zich af wat voor invloed een dergelijke marathon uitzending voor de televisie op de kijker zou kunnen hebben. En of er geen medische problemen zouden kunnen ontstaan: ‘De vraag is bijvoorbeeld hoe de verlichting in de kamer moet zijn. Hoe kan men het best zitten en op wat voor een stoel? Deze en andere vragen hebben wij voorgelegd aan onze medische medewerker en hij kwam tot onderstaande, ongetwijfeld ook voor U interessante beschouwing, In het algemeen mag worden aangenomen dat het opnamevermogen van de menselijke geest onbeperkt is. Vooral als de kijkstof in de juiste verdeling wordt gepresenteerd, kan U van een lange televisie-uitzending veel plezier beleven. Denkt U maar eens aan de marathon uitzending van ‘Open het Dorp’. Natuurlijk dient U er wel voor te zorgen dat U geestelijk helemaal op die 16 uur bent ingesteld, dus dat U fris voor het toestel zit.

Wat het lichamelijke aspect betreft, hiervoor zou ik enkele wenken willen geven, waaraan U zich strikt dient te houden om volledig van Uw zestien uur televisie te kunnen genieten. Allereerst is de wijze waarop U voor Uw televisie gaat zitten heel belangrijk. Als U niet recht voor de televisie gaat zitten komt het beeld verwrongen op uw netvlies, met het gevolg dat U al heel snel over hoofdpijn zal gaan klagen boven een van de ogen. Onze hersenen willen een beeld altijd recht zien en als U scheef voor het toestel zit, moeten Uw hersenen zich te sterk inspannen. In het begin lukt dat nog wel, maar op den duur raken de hersenen oververmoeid met als gevolg de voornoemde klachten.’

Verder werd ingegaan op de eventuele bijverlichting die in de kamer diende plaats te vinden: ‘De lichten in Uw kamer kunnen gerust aanblijven. Het is juist schadelijk in een volkomen donkere kamer naar de televisie te kijken. Wel moet U er voor zorgen dat er geen lichtbron tussen Uw ogen en het televisiescherm is. Het oog zal ook protesteren tegen scherpe overgangen van zwart naar wit, omdat daardoor het netvlies onnodig geprikkeld wordt. In de natuur krijgt het netvlies ook uitsluitend zachte overgangen te verwerken.’ Met juiste raad werden we dus bijgestaan door de redactie van de Revue.

Om toch maar even nog bij de KRO te blijven herinner ik me dat ook die omroep op de radio meer besef kreeg dat ook de teenager van die tijd een eigen speciaal programma op de radio diende te hebben. Natuurlijk was er al bij de AVRO ‘Tussen 10+ en 20-‘ en bracht de NCRV ‘Tienertoeren’ en de VARA was al overbekend met ‘Tijd voor Teenagers’. Naar Coda kon je in die tijd één keer per veertien dagen op de KRO luisteren, een programma dat werd samengesteld door producer Ton Kool. De presentatie was in handen van zangeres Gonnie Baars en Henk Terlingen.

Dit vooral kort en krachtig en dat alles duurde per aflevering liefst anderhalf uur, wat erg lang voor die tijd was als het ging om teenagerprogramma’s in de programmering van de publieke omroepen. Naast de welbekende deuntjes, die we in die dagen ook hoorden in programma’s van Radio London, Radio Caroline of Radio Veronica, maar soms werden gedraaid in Coda, zoals ik me herinner, wel de nodige zijstapjes gemaakt naar bijvoorbeeld Dixieland of Jazz. Al met al herinneringen van zestig jaar geleden.

Hans Knot, 31 januari 2026