Tweede seizoen van De kunst van het verdwijnen belicht donkere hoofdstukken uit de geschiedenis

Op maandag 5 januari 2025 is het tweede seizoen van de podcast De kunst van het verdwijnen verschenen. Drie jaar na de eerste reeks keren Bart Van Nuffelen en Lucas Derycke terug met nieuwe verhalen die zich afspelen op het snijvlak van geschiedenis, misdaad en menselijkheid. De podcast bouwt verder op het onderzoek naar de Antwerpse Diamantwijk en verbindt gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog met hedendaagse dossiers, waaronder de grootschalige politieoperatie rond Sky ECC.

In dit nieuwe seizoen verplaatsen de makers zich niet alleen in de tijd, maar ook geografisch. Het verhaal begint in de Verenigde Staten, waar Bart Van Nuffelen in een bejaardentehuis in Omaha Dr. Fred Kader ontmoet, het centrale personage uit het eerste seizoen. Die ontmoeting vormt het startpunt van een nieuw onderzoek dat de makers opnieuw langs archieven, getuigen en onverwachte sporen leidt. De opdracht die Kader meegeeft, zet een keten van gebeurtenissen in gang die zowel historische als actuele kwesties blootlegt.

Terug in Antwerpen verdiepen Bart Van Nuffelen en Lucas Derycke zich in de omstandigheden die maakten dat Dr. Kader niet meer naar zijn geboortestad wil terugkeren. Hun zoektocht brengt hen bij figuren uit het verleden die betrokken waren bij de vervolging van Joodse families tijdens de oorlog. Daarbij stoten ze op een netwerk van collaboratie en op de manier waarop bepaalde verhalen na de oorlog werden herschreven of verzwegen. Historisch onderzoek en persoonlijke getuigenissen lopen daarbij voortdurend door elkaar.

Parallel aan deze historische lijn volgt de podcast de ontwikkeling van de zaak Sky ECC, waarbij politie en justitie erin slaagden versleutelde communicaties van de georganiseerde misdaad te onderscheppen. De makers tonen hoe deze operatie werd voorbereid, welke impact ze had op het politiewerk en hoe de gevolgen tot vandaag doorwerken. Door beide verhaallijnen samen te brengen, ontstaat een breed beeld van machtsmisbruik, moed en morele keuzes, vroeger en nu.

Het tweede seizoen bestaat uit acht afleveringen en wordt omschreven als een verslag van drie bewogen jaren onderzoek. De reeks belicht niet alleen daders en structuren, maar ook mensen die zich verzetten tegen onrecht of die, vaak in stilte, het verschil maakten. Daarmee verschuift de aandacht gaandeweg van duisternis naar tekenen van hoop en menselijkheid.

Afleveringen seizoen 2

• Aflevering 1 – De opdracht

  Bart bezoekt Dr. Fred Kader in een rusthuis in Omaha. Een aanvankelijk feestelijke ontmoeting krijgt een andere wending wanneer een uitnodiging om naar Antwerpen te komen vragen oproept. De volgende ochtend krijgt Bart een opdracht die het startsein vormt voor een nieuw onderzoekstraject.

• Aflevering 2 – De Jodenpakker

  In Antwerpen proberen Bart en Lucas te achterhalen waarom Dr. Kader afstand houdt van zijn verleden. Hun zoektocht leidt naar de mensen die verantwoordelijk waren voor de arrestatie van Kader en zijn familie, met bijzondere aandacht voor de figuur Miel de Jodenpakker. Historicus Lieven Saerens sluit zich aan bij het onderzoek.

• Aflevering 3 – Stad onder spanning

  Archiefmateriaal toont de betrokkenheid van Miel de Jodenpakker bij de arrestatie van honderden Joden. De makers spreken met Suzanne, wier levensverhaal opvallende parallellen vertoont met dat van Dr. Kader, en volgen tegelijk de berichtgeving rond de ontmanteling van Sky ECC.

• Aflevering 4 – De kunst van het vergeten

  De podcast belicht hoe bepaalde collaborateurs na de oorlog opnieuw aanzien kregen en hoe dat mogelijk werd. Tegelijk komt er meer duidelijkheid over de voorbereidingen van de Sky ECC-operatie en over de inspanningen van Nicole om in Good Engels een herdenkingsteken op te richten.

• Aflevering 5 – Een dode zwarte kat

  De ontmaskering van naoorlogse geschiedvervalsing door onderzoekers krijgt aandacht, net als een interview met Miel de Jodenpakker. Daarnaast wordt ingezoomd op een schokkende gebeurtenis uit 2006, wanneer Suzanne verneemt dat haar kleindochter Luna en haar oppas N’duy zijn neergeschoten.

• Aflevering 6 – De grot van AliBaba

  De makers doen verslag van de doorbraak in de Sky ECC-zaak en richten de blik meer op voorbeelden van moed en menselijkheid. Het personeel van Good Engels komt in beeld, net als de impact van Suzannes woorden tijdens de begrafenis van Luna. Vanuit Omaha bereikt hen het nieuws van het overlijden van Dr. Fred Kader.

• Aflevering 7 – Reinier Heinsman

  De grootste Belgische politieactie ooit in het kader van Sky ECC wordt van dichtbij gevolgd. De realisatie van het herdenkingsteken in Good Engels nadert, terwijl samen met Howard, de zoon van Dr. Kader, een bezoek wordt gebracht aan de Kazerne Dossin en het weeshuis waar Kader de oorlog overleefde.

• Aflevering 8 – Het Plakkaat

  De blijvende impact van de Sky ECC-zaak op politie en parket komt aan bod, net als de vervroegde vrijlating van Hans Van Temssche. De aflevering staat stil bij de rol van onderzoeker Reinier Heinsman en bij de samenkomst van alle betrokkenen in Good Engels voor de inhuldiging van het herdenkingsteken.

De kunst van het verdwijnen is exclusief te beluisteren via VRT MAX. De podcast is een samenwerking tussen VRT MAX en Martha!tentatief en bouwt verder aan een gelaagd verhaal waarin persoonlijke getuigenissen, historisch onderzoek en actuele gebeurtenissen met elkaar verweven zijn.

Afbeelding: De kunst van het verdwijnen (foto VRT)