Discussie over toekomst FCC na uitspraak Amerikaanse hoogste rechter

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft geoordeeld dat de president van de Verenigde Staten commissarissen van onafhankelijke toezichthouders kan ontslaan zonder dat daar een specifieke reden voor nodig is. De uitspraak kan gevolgen hebben voor de manier waarop onder meer de Federal Communications Commission (FCC) functioneert.

In de zaak Trump v. Slaughter bepaalde een meerderheid van 6 tegen 3 dat het ontslag van een lid van de Federal Trade Commission rechtmatig was, ook zonder onderbouwing van de beslissing. Volgens de meerderheid is een regeling waarbij ontslag alleen op basis van gegronde redenen mogelijk is, in strijd met de scheiding der machten zoals vastgelegd in de Amerikaanse grondwet.

De uitspraak versterkt daarmee de positie van de president ten opzichte van onafhankelijke federale agentschappen. Binnen de FCC wordt inmiddels gespeculeerd over mogelijke gevolgen voor commissaris Anna Gomez, die momenteel als enige Democratische commissaris deel uitmaakt van de toezichthouder.

Gomez gaf eerder aan haar e-mail dagelijks te controleren uit vrees dat zij uit haar functie zou kunnen worden gezet. Met de nieuwe juridische uitleg heeft de president in principe de mogelijkheid om haar te ontslaan.

Binnen de FCC bestaat de commissie uit drie leden, waarbij Olivia Trusty vorig jaar door de Senaat werd bevestigd als derde commissaris. Zij is lid van de Republikeinse Partij. De wet schrijft voor dat de FCC uit minimaal drie leden moet bestaan om besluiten te kunnen nemen, maar vereist niet dat deze evenredig over politieke partijen verdeeld zijn.

Volgens juristen kan de president vrij zijn in het benoemen van nieuwe commissarissen, al blijven deze benoemingen afhankelijk van goedkeuring door de Senaat. Daarbij geldt wel een zogenoemde partijbalansregel, die bepaalt dat maximaal drie leden tot dezelfde politieke partij mogen behoren binnen de volledige commissie.

Gomez heeft zich eerder kritisch uitgelaten over het beleid van de FCC onder leiding van Republikeins commissaris Brendan Carr. Daarbij wees zij onder meer op recente stappen rond herziening van licenties voor omroepen en een toegenomen politieke druk binnen het toezicht.

In een reactie op de uitspraak stelt Gomez dat de beslissing gevolgen kan hebben voor de manier waarop onafhankelijke overheidsorganen zijn ingericht. Volgens haar is het van belang dat internationale partners vertrouwen houden in de technische en juridische onafhankelijkheid van Amerikaanse toezichthouders, los van politieke wisselingen in het Witte Huis.

De FCC werd destijds door het Congres ingericht als een meerledig orgaan met vertegenwoordiging van meerdere politieke stromingen, bedoeld om afstand te bewaren tot directe politieke invloed.

De ambtstermijn van Gomez loopt formeel af op 1 juli. Op basis van de communicatiewetgeving kan zij echter in functie blijven tot het einde van de zittingsperiode van het Congres na afloop van haar termijn, of totdat een opvolger is benoemd en bevestigd. In theorie kan die zogenoemde overbruggingsperiode duren tot het einde van 2027.