Het laatste vliegtuig schetst chaotische dagen rond val van Afghanistan

In augustus 2021 veranderde de situatie in Afghanistan ingrijpend toen het regime instortte en de Taliban de macht overnamen. Op 15 augustus viel Kaboel in handen van de Taliban, waarna grote paniek ontstond onder de bevolking. Duizenden mensen probeerden via het vliegveld het land te ontvluchten, wat leidde tot chaotische taferelen en wereldwijd gedeelde beelden van mensen die zich vastklampten aan vertrekkende vliegtuigen.

De documentaire Het laatste vliegtuig volgt deze periode van evacuaties en brengt de gebeurtenissen in beeld vanuit zowel Kaboel als Nederland. Centraal staat het verhaal van Soraya, de eerste vrouwelijke tattoo-artiest van Afghanistan. In een land waar tatoeëren als verboden wordt beschouwd en vrouwen al helemaal niet geacht worden mannen aan te raken, wist zij in 2020 een eigen tattooshop te openen. Daarmee groeide ze uit tot een opvallende verschijning en een voorbeeld voor andere vrouwen.

Door haar zichtbaarheid kwam Soraya ook in het vizier van tegenstanders. Ze kreeg te maken met online bedreigingen die uiteindelijk overgingen in fysiek geweld. Tijdens een rit door de stad werd ze van haar motor getrokken, uitgescholden en mishandeld. Met de machtsovername door de Taliban nam het gevaar voor haar verder toe en besloot ze te vluchten, in de overtuiging dat ze anders haar leven niet zeker was.

De documentaire volgt haar poging om samen met haar zus en zoontje Afghanistan te verlaten. Tegelijkertijd wordt de evacuatie-operatie belicht vanuit Nederland, waar programmamaker Djûke Stammeshaus op dat moment werkzaam is bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. In de hectische dagen na de val van Kaboel worden ambtenaren opgeroepen om het crisisteam te versterken. Ook Stammeshaus draagt daaraan bij en beschrijft de inspanningen en dilemma’s waarmee zij en haar collega’s worden geconfronteerd.

Op 26 augustus sluiten de poorten van het vliegveld in Kaboel, waarmee de tijd voor evacuaties verstrijkt. De documentaire reconstrueert hoe Soraya en haar familie proberen een plek te bemachtigen op een van de laatste vluchten en laat zien hoe de gebeurtenissen zich gelijktijdig ontvouwen in Kaboel en Den Haag.

Het laatste vliegtuig is een productie van Djûke Stammeshaus en is vanaf maandag 15 april te beluisteren via DOCS, op NPO Luister en andere podcastplatforms.