Klassement

De beslissing van BBC Radio 4 om later deze maand de uitzendingen op 198 kHz te beëindigen past in een ontwikkeling die al jaren gaande is in Europa: het geleidelijk verdwijnen van de langegolf als omroepmedium. Waar deze frequentie ooit gold als een robuuste en grensoverschrijdende manier om radio-uitzendingen ver landinwaarts te brengen, heeft er inmiddels een duidelijke verschuiving plaatsgevonden naar FM, DAB+ en internet. De langegolf had lange tijd een bijzondere positie binnen het Europese omroepstelsel. Door het sterke bereik over grote afstanden en de relatief stabiele ontvangst, speelde deze band vooral een rol in de nationale publieke radio. Toch veranderde die functie langzaam maar zeker, naarmate de kosten voor exploitatie hoog bleven en het luistergedrag van het publiek verschoven is naar andere platforms. De aankondiging dat BBC Radio 4 de uitzending op 198 kHz beëindigt, onderstreept dat deze ontwikkeling nu een beslissende fase bereikt. In verschillende Europese landen is het gebruik van de langegolf al eerder teruggedrongen of volledig beëindigd. In Frankrijk werd de uitzending via 162 kHz van France Inter al jaren geleden stopgezet, terwijl ook andere omroepen zoals RTL en Europe 1 hun langegolfzenders hebben uitgefaseerd. De argumentatie komt vaak op hetzelfde neer: het onderhoud van de infrastructuur staat niet langer in verhouding tot het aantal luisteraars dat nog via deze weg afstemt, zeker nu alternatieve distributiekanalen vrijwel overal beschikbaar zijn. De situatie rond BBC Radio 4 is in dat opzicht symbolisch, omdat de zender lang werd gezien als een van de laatste grote gebruikers van de langegolf in West-Europa. De keuze om de 198 kHz te verlaten betekent dat een belangrijk deel van de traditionele distributiestructuur van de publieke omroep verdwijnt, al blijft de programmering uiteraard beschikbaar via FM, DAB+ en online streaming. Voor luisteraars die decennialang vertrouwd waren met de langegolf, kan dit aanvoelen als een ingrijpende verandering, maar in praktische zin is de overgang al jaren in voorbereiding. De meeste huishoudens maken inmiddels gebruik van FM, digitale radio of internetverbinding om dezelfde programma’s te volgen, vaak met een betere geluidskwaliteit en extra functionaliteit. Wat resteert is vooral een technologische verschuiving die de geschiedenis van de radio weerspiegelt. De langegolf was ooit een essentieel onderdeel van internationale communicatie en nationale dekking, maar heeft in de loop der tijd plaatsgemaakt voor flexibele en efficiëntere systemen. De stap van BBC Radio 4 past in die logische evolutie, waarbij het zwaartepunt van uitzendingen definitief verschuift naar digitale platforms. Daarmee komt er in Europa een periode ten einde waarin de langegolf een vaste waarde was in het dagelijks luisteren naar radio. Vincent Schriel, 6 juni 2026

In de Sint Willibrorduskerk in Mill heeft zich maandenlang een opvallende situatie afgespeeld waarbij een piratenzender illegaal gebruikmaakte van de kerktoren. De zendinstallatie werd in december stiekem geplaatst en pas recent ontdekt, waarna de Rijksdienst Digitale Infrastructuur (RDI) maandag ingreep en de mast heeft verwijderd. De betrokken groep, die zich Piraten Combinatie Brabant noemt, wist via een omweg toegang te krijgen tot de toren. Zij deden zich voor als uitvoerders die werkzaamheden kwamen verrichten aan een bestaande installatie op het kerkgebouw. De koster verleende op basis van dat verhaal toegang tot de toren, zonder te weten dat het om een andere bedoeling ging. Volgens de pastoor werd er gesproken over een inspectie en zou er nog een vergunning volgen, waardoor de situatie geloofwaardig overkwam. Daardoor konden de personen de toren in, al vergde dat de nodige inspanning via honderden traptreden en smalle ladders, inclusief een afgesloten deur die die dag door aanwezigheid van de koster toegankelijk was gemaakt. Eenmaal boven werd een zendmast geplaatst in het hoogste deel van het gebouw. Omdat er al een andere mast aanwezig was en de constructie nauwelijks zichtbaar is vanaf de grond, bleef de installatie lange tijd onopgemerkt. De kerk zelf werd niet gebruikt als uitzendlocatie; het signaal werd vanaf een andere plek geproduceerd en via de mast doorgegeven. Binnen de parochie werd de aanwezigheid van de illegale installatie pas veel later duidelijk. De pastoor gaf aan dat er inmiddels extra voorzichtig wordt omgegaan met toegang tot de toren, omdat duidelijk is geworden dat onbevoegden relatief eenvoudig binnen kunnen komen als er onvoldoende controle is. Hij beschreef dat de betrokkenen de situatie bewust hebben misleid en dat de koster daarbij op het verkeerde been is gezet. Tegelijk werd ook duidelijk dat de locatie door de hoogte en bestaande apparatuur weinig argwaan wekte, waardoor de mast niet direct opviel. De RDI kwam de constructie uiteindelijk op het spoor en heeft deze begin deze week verwijderd. Daarmee kwam er een einde aan de maandenlange illegale uitzending via de kerktoren in Mill. Binnen de kerk wordt nog bekeken of er verdere stappen worden ondernomen. Daarbij wordt onder meer gewacht op de afhandeling door de RDI voordat besloten wordt of er aangifte volgt. Afbeelding: Sint Willibrorduskerk in Mill (foto Wikimedia Commons)