Tien jaar na ‘Iemand’: hoe VRT de eerste stappen zette in podcasts

Op 5 mei 2016 zette VRT met Iemand en Mastertrack de eerste stappen in podcasting. Wat begon als een idee tussen twee radiomakers aan de koffiemachine, groeide in tien jaar tijd uit tot een vaste waarde binnen het Vlaamse audioaanbod. De eerste VRT-podcast ontstond vanuit de behoefte om verhalen meer ruimte te geven dan op de radio mogelijk was.

Het idee kwam van justitiejournalist Philip Heymans en reportagemaker Ward Bogaert, die allebei merkten dat de klassieke radiovorm steeds minder plaats bood aan langere vertelvormen. Reportages moesten korter, sneller en compacter worden, waardoor vaak een groot deel van het verzamelde materiaal ongebruikt bleef. Podcasts boden volgens hen een alternatief waarin verhalen zonder vaste tijdsduur of strakke eindmontage konden worden verteld.

Voor Bogaert lag daar meteen ook de aantrekkingskracht van het medium. Waar radio gebonden bleef aan zendtijd en schema’s, bood de podcast ruimte voor rust, detail en langere spanningsbogen. Bovendien gaf het luisteraars meer vrijheid, omdat ze zelf konden bepalen wanneer ze luisterden en op welk moment ze een aflevering onderbraken of hervatten.

Binnen VRT bestond in 2016 nog geen duidelijke podcastaanpak. Volgens Heymans kwam de omroep relatief laat in beweging, terwijl het medium internationaal al langer in ontwikkeling was. In Vlaanderen waren er wel eerdere onafhankelijke podcastmakers, maar verhalende podcasts in deze vorm waren er nog nauwelijks. Dat maakte Iemand tot een van de eerste Vlaamse reeksen die het genre breder toegankelijk maakten.

De start vroeg intern de nodige overtuigingskracht en gebeurde grotendeels naast het gewone radiowerk. Toch verschenen op 5 mei 2016 de eerste afleveringen van Iemand en Mastertrack. Voor de promotie trok Bogaert destijds naar Lutgart Simoens om op beeld uit te leggen wat een podcast precies was, iets wat binnen de radiowereld toen nog weinig gebeurde.

Tien jaar later zijn de eerste afleveringen van Iemand nog altijd terug te vinden op VRT MAX. Bogaert hoort bij het herbeluisteren duidelijk hoe sterk de stijl sindsdien veranderde. In de beginperiode was de montagesnelheid nog sterk beïnvloed door het ritme van radio, met weinig stiltes en een hoog verteltempo. Waar de eerste aflevering 23 minuten duurde, loopt een recente editie op tot 48 minuten.

Volgens Heymans blijkt Iemand voor veel luisteraars een eerste kennismaking met podcasts te zijn geweest. Nog altijd duiken nieuwe luisteraars in het archief op, ook zonder extra promotie. Daarmee groeide de reeks onbedoeld uit tot een toegankelijke instap voor een breder genre.

De podcast verschijnt nog steeds maandelijks en biedt ook ruimte aan jong talent dat er zijn eerste audioprojecten maakt. In de voorbije tien jaar veranderde niet alleen de vorm van Iemand, maar ook de manier waarop podcasts binnen VRT worden gemaakt. Waar makers in het begin vrijwel alles zelf deden, werken producties nu vaker met een uitgebreider team van redacteurs, producers en monteurs.

Volgens podcastverantwoordelijke Catherine Lekime is de ontwikkeling van het medium in Vlaanderen in die periode sterk versneld. Podcasts zijn uitgegroeid van kleinschalige experimenten tot volwaardige audioproducties, met hogere technische en redactionele standaarden. Ook productiehuizen die traditioneel vooral televisie maakten, investeren inmiddels steeds vaker in audio.

Afbeelding: Iemand (foto VRT)