Alle activiteit

De hervorming van het lokale omroepbestel in Nederland is een stap verder gekomen. Minister van Media Rianne Letschert heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd waarin de vorming van 80 grotere streekomroepen wordt vastgelegd. De Kamer moet nog over het voorstel stemmen. Volgens het plan wordt de financiering van lokale omroepen vanaf 2028 niet langer via gemeenten geregeld, maar rechtstreeks door het Rijk verstrekt. Daarmee komt een einde aan een systeem dat al decennialang bestaat. In de huidige situatie ontvangen lokale omroepen hun subsidie via de gemeente waarin zij actief zijn. De huidige constructie leidt geregeld tot spanning, omdat lokale omroepen een controlerende rol hebben richting gemeentebesturen, terwijl zij tegelijkertijd financieel afhankelijk zijn van dezelfde gemeenten. In de praktijk blijkt bovendien dat gemeenten niet altijd het volledige bedrag uitkeren waar een lokale omroep recht op heeft. Door de financiering rechtstreeks vanuit het Rijk te organiseren moet er meer afstand ontstaan tussen omroepen en lokale politiek. Het uitgangspunt is dat redacties daardoor onafhankelijker kunnen opereren en hun controlerende rol richting lokale overheden beter kunnen uitvoeren. Naast de wijziging in financiering wordt ook de structuur van het lokale omroepbestel aangepast. Nederland telt momenteel ruim 200 lokale omroepen. In het nieuwe model worden deze samengebracht tot ongeveer 80 streekomroepen. Deze organisaties krijgen een duidelijker regionale functie en moeten beschikken over een steviger organisatorische basis. Met de schaalvergroting wil het kabinet de professionalisering van de sector ondersteunen. Volgens het ministerie is het huidige stelsel kwetsbaar doordat veel omroepen op kleine schaal werken en met beperkte middelen opereren. De financiering wordt eveneens aangepast. Op dit moment komt het grootste deel van het budget uit het Gemeentefonds, met een totaalbedrag van ongeveer 13 miljoen euro. Het Rijk voegt daar structureel 18 miljoen euro aan toe. Vanaf 2028 wordt het volledige bedrag rechtstreeks door het Rijk uitgekeerd aan de streekomroepen. Door deze aanpak krijgen de omroepen meer zekerheid over hun inkomsten. In het voorstel is vastgelegd dat het budget telkens voor een periode van vijf jaar wordt toegekend, zodat organisaties vooruit kunnen plannen en investeren in hun journalistieke en organisatorische ontwikkeling.

Het is juli 1968 dat de dagelijkse uitzendingen van Radio Veronica via Radio Popular de Mallorca een aanvang namen op het zonnige eiland. De leiding van het plaatselijke station, dat in 1959 met uitzendingen begon, zag wel wat in de dagelijkse twee uurtjes van de Veronica deejays, waarbij vooral Rob Out en Robbie Dale – maar ook andere collega’s - de vakantiegangers uit Nederland en België op het eiland zouden verpozen met vrolijke muziek en commercials. Na een paar jaar kwam er een einde aan dit project waarbij men zich aan de Utrechtseweg, waarheen de studio’s van Radio Veronica inmiddels waren verhuisd, besloot zich op andere doelen te richten. Betekende dit, dat met de stopzetten van deze uitzendingen op Mallorca, een einde was gekomen aan de samenwerking tussen de leiding van Radio Popular de Mallorca en de radiomakers in Nederland? Decennia nadat de activiteiten werden stilgezet kwamen er documenten boven water, waaruit blijkt dat er wel daadwerkelijk contacten zijn geweest tussen Radio Popular de Mallorca en Lex Harding namens een aantal voormalige medewerkers van Radio Veronica. In 1976 heeft hij heeft gehad met de Spanjaarden om te bezien of er mogelijkheden waren de samenwerking weer op te pakken. Vanaf Mallorca werd op 14 april van dat jaar een brief verstuurd, waarin allereerst de nieuwe directie van Radio Popular werd voorgesteld en tevens ideeën werden gedeponeerd voor een eventuele hernieuwde samenwerking. Nadat in 1969 Radio Popular de Mallorca werd opgericht blijkt dat de organisatie in Spanje een enorme expansie had doorgemaakt en er allerlei andere stations onder dezelfde naam zijn opgezet als bijvoorbeeld Radio Popular de Zaragoza of Radio Popular de Salamanca. In totaal ging het in 1976 om precies vijftig verschillende stations. De brief bleef enige tijden liggen op het bureau van Lex Harding en de Veronica Omroep Organisatie, waarna hij op 8 juni 1976 alsnog antwoord verstuurde naar de heer Panero, de directeur van de organisatie. Harding begon de brief, nadat hij excuus had aangeboden voor het late antwoord, te danken voor het aanbod. Door de enorme groei van de VOO, waarbij onder meer een keer per drie weken een televisieprogramma diende te worden geproduceerd, was een antwoord niet eerder mogelijk. In het schrijven stelde Harding dat men desalniettemin geïnteresseerd was in de aanbieding om de programma’s van Radio Veronica opnieuw op te starten. Hij stelde zelfs dat daartoe besprekingen op gang waren gebracht met potentiële adverteerders, die gingen bekijken of in het lopende seizoen er nog geld over was voor een dergelijk project. Tevens meldde Lex Harding dat hij met deejays in onderhandeling was, waarbij tevens in het vooruitzicht werd gesteld dat Lex hoopte binnen korte termijn een proefuitzending op te sturen naar Mallorca. Hij benadrukte wel dat het al dan niet doorgaan van het project afhankelijk was van de bereidheid van adverteerders om reclamezendtijd binnen de programma’s in te kopen. In afwachting van die beslissing vroeg Harding wanneer eventueel dergelijke programma’s een aanvang zouden kunnen nemen via Radio Popular. Ook vroeg hij wat de minimale proefperiode zou kunnen zijn, waarbij hijzelf een periode van acht maanden als een redelijk termijn zou vinden. Om een indruk te geven van de toen huidige activiteiten van de VOO werd een verrassingspakket meegestuurd naar Mallorca. Over het verdere verloop van de correspondentie dient gegist te worden, het vervolg van de correspondentie is niet te vinden in het archief, dat aan mij beschikbaar werd gesteld door Robert Briel. Flauwe grap Het was op 11 januari 1984 dat Van Kooten en De Bie behoorlijk zichzelf in de publiciteit brachten door in hun uitzending te melden dat er in het bos, in de omgeving van de uitspanning ‘de Pyramide’ een schat in een trommel was begraven ter waarde van 1000 gulden, bestemd voor de echte minima. Het gevolg was dat zo’n 700 kijkers besloten per fiets, bromfiets of auto naar de uitspanning in Austerlitz te gaan om te kijken of de schat was op te graven. Het was natuurlijk een vreemde mededeling als je bedenkt dat het in begin januari altijd pikkedonker is. In gedachten zie ik al die honderden mensen, bewapend met zaklantaarn, handschoenen en scheppen, bezig de schat te vinden. Maar wat een teleurstelling was het dat niemand van de televisiekijkers, die zich snel naar Austerlitz hadden begeven, helemaal niets tijdens de graafexpeditie vonden. De volgende ochtend maakte namelijk een medewerkster van de VPRO, waar Kooten en de Bie onder contract stonden, bekend dat er helemaal niets begraven was en bovendien dat de man, die met duizend gulden naar andere mensen zwaaiden, onderdeel van een grap was. Ook meldde ze dat er tot op dat moment geen boze telefoontjes waren binnengekomen bij de VPRO. Er zat natuurlijk ook een andere kant aan deze grap in kader van televisiebeïnvloeding. De lokale politie als ook vertegenwoordigers van de Boswachterij in Austerlitz waren boos. Vanuit de politiepost werd melding gemaakt van duizenden guldens aan schade, die men had geconstateerd, en ook diende men stil te staan bij het gegeven dat er sprake was in het bos van een zogenaamd rustgebied. Hierbij diende rekening te worden gehouden met het feit dat na zonsondergang, vanwege het aanwezige wild, het terrein niet mocht worden betreden. Politie en Boswachterij overwogen vervolgens de kosten te verhalen bij de VPRO. Bezoeken aan het eerste Veronica zendschip brachten nieuwtjes In de beginmaanden van 1963 was er een aantal kranten dat hun verslaggevers uitstuurde naar het Veronica zendschip op de Noordzee om een verslag te doen van het leven aan boord. Zo werd de voor de lezers van het ‘Algemeen Dagblad’ bekende journalist ‘P.W. Russel’ in de ochtend van vrijdag de 8ste februari van dat jaar in de haven van Scheveningen verwacht om vervolgens aan boord te worden gebracht van een 34 jaar oude kotter met de naam Ger-Anne. Zijn verslag terug lezend bleek Russel het op het scheepje behoorlijk koud te hebben maar volgens de stuurman van de tender, de uit Rotterdam komende Hendrik Korthuis, diende het raam open te blijven om een goed zicht te behouden en hij voegde eraan toe dat de tocht naar de Borkum Riff slechts een kleine drie kwartier zou gaan duren. Terwijl tijdens de tocht een van de matrozen kolen gooide op het vuur in het potkacheltje in het vooronder van de Ger-Anne, kwam deze met een Scheveningens accent vertellen dat stuurman Korthuis een jaar eerder een paar ribben had gebroken. Russel berichtte de volgende ochtend in zijn rubriek in het ‘Algemeen Dagblad’: ‘Stuurman Korthuis wilde op de Veronica uit zijn kooi stappen. Windkracht negen gaf hem een zwieper heen en weer en de stuurman kwam precies tegen de punt van een tafel terecht. Dat is de eerste keer geweest dat Scheveningen Radio werd ingeschakeld voor een bericht aan wal. Anders mag het ook niet, alleen in geval van nood.’ Het was niet het enige nieuwtje dat de journalist had, want hij wist ook te melden dat de eigenaren van Veronica, de Gebroeders Verweij, vastgoed hadden waaronder een bungalowpark in Italië en een recreatieterrein in Hoenderloo. Wie was dan die stuurman uit Rotterdam: ‘Een lange, heel kalme man is die stuurman Korthuis van 49 jaar, die er vele jaren kustvaart op heeft zitten. “Ga maar naar beneden om warme voeten te krijgen”, raadde hij me aan en toen ik later weer naar boven ging in de kajuit van de tender zag ik alleen een kompas. “Ja, echolood en radio-installatie zijn van boord gehaald, die mochten we van de PTT niet hebben.” Het leek Russel vreemd om zo mensen te laten varen in een tijd, dat allerlei vernuftige dingen, om bij het navigeren te helpen, al bestonden. Voor stuurman Korthuis was het allemaal geen probleem. Hij kende zijn weg op de Noordzee, mits of ijsschotsen, hij wist precies waar hij de Veronica moest vinden en precies drie kwartier bleek dat ook waar te zijn toen men langszij de Veronica kwam. Het is niet bekend wat ‘P.W. Russel’ zich had voorgesteld hoe het één en ander aan boord van de Borkum Riff eruit zou zien. Maar hij was blijkbaar totaal verbaasd over wat hij er aantrof. ‘Ik stond tegen een radiator; er was centrale verwarming. Het zag er allemaal uit als een showroom van een nieuwe winkel. Beneden, in de buik van de Veronica, de muziekkamer, de draaitafels en de oneindigste rijen bandjes.’ Ook gaf hij een beschrijving van de daar aanwezige personen: ‘De jeugdige Hans van Velzen uit Leiden zat de banden te draaien op een gloednieuwe – aan de grond vastgeschroefde – stoel. Hij is een ‘tape-jockey’, zoals ze aan boord zeggen. En ze hebben er nog een, M. van der Harst uit Scheveningen. Samen met technicus José van Groningen (ook afkomstig uit Leiden) huizen ze in die splinternieuw ingerichte en keurig geschilderde en afgetimmerde muziekkamer.’ Het werk hadden de bemanningsleden zelf uitgevoerd. Vervolgens berichtte Russel over de toen 43-jarige kapitein Arie de Ruiter, die geen prater bleek. ‘Een twintig jaar op de kustvaart heeft hij erop zitten. Soms reizen van zes maanden, ’s morgens binnen en dezelfde dag weer weg. Het leek hem niets meer en vandaar deze rustige baan, want helemaal aan de wal zal ook niet lukken. En wat deed de kapitein ’s avonds? Kapitein de Ruiter rolde een nieuw sigaretje: “Och, wat televisiekijken, wat praten, een kaartje leggen en tegen twaalven naar bed.” In de maand mei 1961 was Arie de Ruiter voor het eerst als gezagvoerder op het zendschip gekomen. Naast de drie mannen in de muziekkamer voerde hij het gezag over een machinist, een drietal matrozen en een kok en over de bijzondere dingen aan boord meldde De Ruiter: “Bij mist lopen we ankerwacht en verder wat belsignalen. Verder hebben we twee pas gemonteerde bergingspompen, die drie honderd ton per uur eruit halen als dat moet, voorschrift van de verzekering. De terugweg op de Ger-Anne gebeurde vervolgens in ‘het grijs’ want ook de mist was komen opzetten, maar na drie kwartier precies werd de haven van Scheveningen weer bereikt. Hans Knot, 24 maart 2026