Jump to content
Sign in to follow this  
  • Column

Column Edwin Wendt: Aad Bos introduceerde de volwassen popradio in Nederland

Sign in to follow this  
de redactie

668 views

Zijn naam ontbrak in een nota bene door de VARA zelf verspreide 'Top 40 aller tijden' met belangrijke radiomakers die vorig jaar verscheen vanwege honderd jaar radio. 

Namen als Gerard Ekdom, Jack Spijkerman en Sjors Fröhlich spraken kennelijk meer tot de verbeelding. Blijkbaar is vergeten dat de afgelopen week op 88-jarige leeftijd overleden Aad Bos behoorde tot de écht groten van de naoorlogse radio. 


Vanaf de late jaren vijftig was hij medebepalend voor de vooruitstrevende manier waarop de VARA omging met muziek: eigen opnamen in de VARA-studio's, opnamen van concerten in het land. In de programma's ging het niet om singletjes en hitjes, maar om een bewuste keuze uit het beste nieuwe materiaal dat die week was uitgekomen. Aad Bos had zelf een persoonlijke voorkeur voor jazz, maar hij vond dat een maker van een muziekprogramma een brede kennis van alle genres moest hebben. 


Wat de VARA al deed voor de jazz, eigen opnamen in de VARA-studio maken en concerten in het land opnemen voor uitzending, gebeurde vanaf de tweede helft van de jaren zestig ook met de popmuziek: beat, progressieve pop, later met punk en new wave. Het is zelfs de vraag of de hausse aan Nederlandstalige pop (Doe Maar, Klein Orkest, The Scene) er zonder de VARA en zonder initiator Aad Bos was geweest: het was de VARA die in 1978 besloot voortaan elke week een nieuw bandje zonder platencontract twee dagen studiotijd te geven. Bovengenoemde bands behoren tot de honderden die zo hun eerste professionele opnamen ('Een klank...van de VARA-plank') maakten en zonder plaat toch veelvuldig op de radio werden gedraaid. 


Onder leiding van Aad Bos groeide de VARA-muziekradio, de dinsdag op Hilversum III, uit tot een plek waar popmuziek volwassen werd benaderd. De makers waren zoals gemeld niet alleen gekozen om hun vlotte babbel, maar ook om hun muziekkennis. De voorkeuren van deze makers en samenstellers waren voor de VARA belangrijker waren dan populariteit in de hitparade. Waar andere omroepen zich richtten op singletjes en hitjes, zag de VARA dat de LP, het 'album', vanaf circa 1970 het belangrijkste medium voor díe muziek en de VARA werd en draaide van nieuwe albums de nummers die zij het beste vond. Soms waren dat de singles, soms niet. 


Hoewel Aad Bos al 33 was toen in 1965 Hilversum III begon, is het is niet overdreven hem de 'architect' te noemen van de VARA-dinsdag. 
Hij haalde Felix Meurders, Leo van der Goot, Frits Spits, Alfred Lagarde en Peter Holland naar de VARA. Als je grote radiomakers zoekt: dit zijn ze. Bos was een baken binnen het dolende clubje dat de VARA- Radio 3 was toen ik er eind 80s/ begin 90s een paar jaar mocht werken. Helaas had hij toen al een rol op de achtergrond. 


Van zijn eigen programma's vond ikzelf met name Het Zondagse Gezicht van de VARA op 3 een genot om naar te luisteren. Toen het in april 1979 begon, was ik 11 en zat ik de hele week met mijn cassettedeck bij Hilversum III. Bos behoorde tot de school van 'een plaat draai je helemaal', interessant voor een thuistaper als ik, die naast de Nationale Hitparade van Felix al snel méér muziek en andere muziek wilde. Aad bood dat. 


Op zondag van 11.00 tot 14.00 uur hoorde ik mooie nieuwe albumtracks, voorzien van interessante achtergrondinfo, elke week rond 12.30 uur een klein halfuurtje actuele live-muziek ('het Rondje Live') en om 11.40 en 13.40 de Zilveren Plaat en de Koperen Plaat: aandacht voor platen die – je raadt het al – die week precies 25 en 12,5 jaar oud waren. Aad Bos draaide niet alleen dat ene nummer, maar liet ook andere versies in totaal andere genres horen, zodat het vaak een kwartier lang over één nummer ging. Helaas werd het programma later bekort tot tweeënhalf uur, twee uur en uiteindelijk een uurtje en verdween het na vijfenhalf jaar helemaal. Bos ging nog wel een paar jaar verder in de dinsdagnacht, tot 1986.


Mensen die het in 2020 bij de radio voor het zeggen hebben, vinden dat dit alle radiowetten tart: op zondagochtend en -middag drie uur lang actuele albumtracks, livemuziek en een afwisseling van pop, rock, Nederlandstalig luisterlied, jazz en blues en een écht diepe duik in een moment uit de pophistorie. Ik leerde het programma als piepjonge, leergierige luisteraar kennen voordat ik de Hilversumse mores (en die bij de VARA zelf) van binnenuit leerde kennen, tien jaar later, in een tijd dat angst en voorzichtigheid het helaas ook bij die omroep hadden overgenomen. 


Aad Bos is een monument van een manier van radiomaken waarin liefde en passie voor en kennis van de muziek vooropstonden en die in ieder geval mij onnoemelijk veel mooie luisteruren heeft opgeleverd. En een onuitroeibare liefde voor een prachtig medium. 


Van de hierboven genoemde mensen zijn alleen Felix en Frits nog actief op de landelijke radio. Aan hen zal het niet liggen. Hopelijk heeft Aad Bos bij meer mensen het vlammetje ontstoken. 

 

Edwin Wendt, 2 maart 2020.


Afbeelding: Aad Bos (foto collectie Beeld en Geluid)

  • Like 2
  • Thanks 1
Sign in to follow this  


8 Comments


Recommended Comments

Ja, Edwin, je hebt "Oh, zo gelijk"

Misschien had Felix ze er op moeten wijzen?

Zo gaat het bij ons bij de TROS ook.

  • Like 1

Share this comment


Link to comment

Een mooi eerbetoon aan Aad Bos, Edwin! Ook ik zat met mijn cassetterecorder in de aanslag als hij Het Zondagse Gezicht presenteerde....Mooie, rustige stem met een presentatie zonder opsmuk....de muziek stond centraal......"Wonderland" van XTC zal voor mij altijd aan hem verbonden blijven...omdat bij het drukken op de 'rec-knop' zijn stem nog even hoorbaar was door het intro....vaak geluisterd naar dat bandje, die song en zijn aankondiging...in combinatie voor mij het ultieme jaren 80 zondag gevoel....

  • Like 1

Share this comment


Link to comment

Aad Bos is in 1992 door de VARA op een lullige manier wegbezuinigd (lees, op een schofterige manier ontslagen). Stapte daarna samen met Michiel de Ruyter over naar de VPRO.

 Nieuwsblad van het Noorden Aad Bos    10-06-1992 .jpg

  • Like 1
  • Sad 1

Share this comment


Link to comment
Juul

Posted (edited)

Ik heb de indruk dat ie wel met de "beroemde"  in de CAO vastgelegde regeling bij de VARA is weggegaan. We noemden dat toen bij de Omroep "hoofdstuk 10". Daarmee kon je op je 57 ste al weg en op je 60ste met pre-pensioen. De regeling bestaat sinds 2005 niet meer.

Laat onverlet dat ik Aad wel snapte, hij was gewoon nog niet "uitgewerkt".

Maar financieel was het geen ramp als de dergelijke regeling was toegepast.

Edited by Juul
  • Like 1

Share this comment


Link to comment
Op 3-3-2020 om 19:36 zei Juul:

Ik heb de indruk dat ie wel met de "beroemde"  in de CAO vastgelegde regeling bij de VARA is weggegaan. We noemden dat toen bij de Omroep "hoofdstuk 10". Daarmee kon je op je 57 ste al weg en op je 60ste met pre-pensioen. De regeling bestaat sinds 2005 niet meer.

Laat onverlet dat ik Aad wel snapte, hij was gewoon nog niet "uitgewerkt".

Maar financieel was het geen ramp als de dergelijke regeling was toegepast.

Ik denk dat het inderdaad niet om de poen ging, maar om de weinig sociale manier waarop de VARA toen oudgedienden afdankte. 
 

Share this comment


Link to comment

Als je tientallen jaren aan zo'n omroep hebt bijgedragen, mag je inderdaad wel wat meer respect verwachten.

  • Like 1

Share this comment


Link to comment

3 Oktober 1992 Advertentie VPRO Nieuwe programmering.

 NRC Handelsblad Aad Bos VPRO programmering     03-10-1992 .jpg

  • Like 1

Share this comment


Link to comment

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now


×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use, Privacy Policy and We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.