Hervormingsplan publieke omroep richting 2029 krijgt vorm

D66, VVD en CDA willen de publieke omroep vanaf 2029 herindelen in vier omroephuizen, met daarnaast een apart samenwerkingsverband voor de NOS en NTR. Dit zogenoemde 4+1-model werd toegelicht tijdens het debat over de mediabegroting en moet een einde maken aan de jarenlange onduidelijkheid over de structuur van het publieke bestel.

Op dit moment bestaat de publieke omroep uit elf omroepen en twee taakomroepen. In het voorgestelde model gaan deze organisaties op in vier grotere samenwerkingsverbanden, terwijl NOS en NTR samen een afzonderlijke taakorganisatie vormen. Volgens de formerende partijen moet deze indeling leiden tot betere samenwerking, minder onderlinge concurrentie en een efficiëntere organisatie met minder bestuurslagen en lagere kosten.

De omroepen kregen vorig jaar al de opdracht om zelf met een voorstel te komen voor een nieuwe indeling. Daarbij werd gesproken over vier of vijf omroephuizen, maar een definitieve keuze bleef uit. D66, VVD en CDA vinden dat het nu aan de politiek is om richting te geven en duidelijke kaders te stellen. Het huidige voorstel geldt daarbij als compromis, aangezien eerder werd gedacht aan zowel drie als vijf omroephuizen.

Of het plan kan rekenen op voldoende steun in de Tweede Kamer is nog niet volledig zeker. De drie formerende partijen beschikken samen over 66 zetels. GroenLinks-PvdA staat in principe positief tegenover een indeling in vier omroephuizen met een aparte samenwerking tussen NOS en NTR, maar wil eerst het wetsvoorstel afwachten waarin alle hervormingen worden uitgewerkt. Daarbij speelt ook de samenhang met de aangekondigde bezuinigingen op de publieke omroep een rol.

Die bezuinigingen lopen op tot ongeveer 156 miljoen euro per jaar vanaf 2027. Wat de gevolgen daarvan zijn voor programma’s en organisaties is nog onduidelijk. De afgelopen maanden maakten verschillende omroepen bekend dat zij programma’s moeten schrappen, wat tot kritische reacties leidde in de Kamer. Diverse Kamerleden wijzen erop dat de focus volgens hen meer zou moeten liggen op samenwerking, kerntaken en vermindering van management, in plaats van het stoppen van bekende programma’s.

Tijdens het debat werd ook kritiek geuit op het uitblijven van besluiten in het afgelopen jaar, waardoor het hervormingsproces volgens meerdere partijen is vastgelopen. Met het 4+1-model willen D66, VVD en CDA die impasse doorbreken. De plannen maken deel uit van de formatiegesprekken en worden naar verwachting later deze week verder gepresenteerd, waarna gezocht moet worden naar een meerderheid in de Kamer.

Afbeelding: NPO kantoor (foto NPO/Willem van Hofwegen)