Klassement

We zijn al weer aangeland bij de laatste nostalgische column van 2025. Laten we maar eens kijken wat ons veertig jaar geleden zo bezighield op media, muziek en andere gebieden. Het begon allemaal op dinsdag 1 januari in het Paleis op de Dam in Amsterdam waar Prins Claus voor Nederland ‘Het Europees Jaar van de Muziek’ opende. Hij deed dat door een noot aan te slaan op het carillon van de beiaard in de toren van het paleis. In een zestigtal Nederlandse steden gaven beiaards op de carillons vervolgens van 12.00 tot 13.00 concerten met composities van Scarlatti, Händel en Bach. De muziek van deze drie componisten was gekozen daar alle drie 300 jaar eerder waren geboren in 1685. De plechtigheid vormde de inleiding tot de jaarlijkse televisie-uitzending van het traditionele Nieuwjaarsconcert in Wenen, dat door de Eurovisie in de aangesloten landen werd uitgezonden. Het jaar 1985 was door de Raad van Europa en het Europees Parlement uitgroepen tot het jaar van de Muziek. Prins Claus was gevraagd de opening voor Nederland te verrichten gezien zijn voorzitterschap van het Nationaal Comité Europees Jaar van de Muziek. Hij stelde dat de herdenking van deze drie componisten een waardig onderwerp kon zijn tot het bevorderen van meer eenheid in Europa. Trouwens was Prins Gemaal Claus niet op dat tijdstip aanwezig in het Paleis op de Dam maar werd een beeldregistratie uitgezonden; hij verbleef namelijk met de jaarwisseling met de Koninklijke familie in het gebruikelijke wintersport stadje Lech, in Oostenrijk. Op 1 januari kwam er ook een verandering tot stand in de programma’s van Radio Noord en zes andere regionale radiostations. Er was namelijk besloten door de NOS leiding, verantwoordelijk voor de regioradio’s, dat men de landelijke STER-reclameblokken diende op te nemen in de programmering. Dergelijke blokjes varieerden in lengte tussen 1 en 2 minuten. De ingeleverde zendtijd werd echter wel op een ander tijdstip teruggeven. Het was trouwens een gevolg van de wijziging van zendtijdbeschikking die de toenmalige minister van WVC, Brinkman, had doorgevoerd. Er dient wel vermeld te worden dat de regionale radiostations mede gefinancierd werden uit de opbrengsten van de STER-reclame. Minister Brinkman meldde tevens begin januari 1985 niet van plan te zijn tot het laten bouwen van nieuwe FM-zenders, waardoor het mogelijk kon worden dat de landelijke en regionale radio konden gaan samenwerken via Radio 1 en er een landelijke dekking kon worden gecreëerd. De planning was dat die mogelijkheid per 1 oktober dat jaar zou worden ingevoerd. Op het Ministerie van WVC had men bedacht dat voor een dergelijke opzet er minstens 23 zenders nodig waren, terwijl er op dat moment maar 12 actief waren. Brinkman stelde dat, zo lang er niet in alle provincies gedegen regioradio zou worden verzorgd, de kosten voor de bouw op de begroting van de landelijke omroepen zou drukken, De kosten van de bouw van de zenders werd destijds op 8 miljoen gulden begroot. Daar kwamen nog de eventuele exploitatiekosten bij. Alles bij elkaar verdween het plan in de ijskast van WVC. In januari 1985 werden ook de resultaten bekend van een enquête omtrent de door VOO ontvangen boetes inzake de overtreding van de geldende reclameregelgeving voor publieke omroepen. Er werden 500 Nederlanders voor deze enquête met een vragenlijst benaderd. De helft van deze personen, allen 16 jaar en ouder, gaf aan het oneens te zijn met het gevoerde reclamebeleid op de televisie, zoals door de toenmalige minister van WVC werd toegepast. Dit bleek uit een steekproef van het bureau Interview, uitgevoerd in opdracht van de Veronica Omroep Organisatie. Van de ondervraagden vond 50% het onjuist dat de minister de omroepen kan bestraffen omdat zij de reclameregels hadden overtreden. 46% was van mening dat de minister dit wel kon doen en 4% had geen duidelijke mening. Liefst 84% was van mening dat de boetes, zoals gegeven, veel te hoog waren. Slechts 7% van de ondervraagden vond het terecht dat de boetes waren uitgedeeld en de andere 9% had geen mening. Opmerkelijk in januari 1985 was ook het verzoek vanuit de directie van de TROS gericht aan minister Brinkman om een meer soepel beleid te gaan voeren tegen de destijds actieve landpiraten in Nederland. Schrik niet want een toenmalige peiling had uitgewezen dat er zo’n 50.000 piraten actief waren in Nederland. Uiteraard niet allen tegelijk en ging het vooral om stations die in verloren uurtjes de zender opwarmden voor een kort verblijf in de ether. In de brief van de TROS stelde men dat de piraten duidelijk in een behoefte aan reclame van het lokale bedrijfsleven voorzagen. Men bestreed tevens dat de piraten een vrees waren voor de inkomsten van de STER-reclame. Men voegde er aan toe dat men bij de STER alleen hoefde te vrezen voor minder inkomsten uit reclame door de komst van satelliet televisiestations als bijvoorbeeld Sky Radio. Statistische gegevens inzake radio hebben mij altijd geïnteresseerd, zo ook in 1985. Van de 1,07 miljard Chinezen kon 65% destijds luisteren naar een radioprogramma verzorgd door een van de 122 radiostations die in het immense land actief waren. Diverse programma’s werden destijds via 184 frequenties uitgezonden met een opbrengst van totaal 2165 uur aan programma’s per etmaal. In 2618 plaatsen had men al beschikking over kabelradio. Anno 2025 zijn er liefst meer dan 3000 radiostations in China, waarbij het aantal inwoners is gestegen tot ruim 1,4 miljard. Tot slot van de nostalgische column even terug naar een overzicht van alle TROS Paradeplaten in het jaar 1984, dat destijds werd samengesteld door Ton van Draanen en gepubliceerd werd in het Freewave Media Magazine. Ik wens U een Zalig Kerstfeest en een prachtig 2026. Hans Knot, 20 december 2025.

Uit het archief van Ton van Draanen, vers van de recorder: https://pixeldrain.com/u/PtiCVAUR Caroline-19731225-1000-1003-NormanBarrington-Testuitzending https://pixeldrain.com/u/nk8bmNkM Caroline-19731225-1100-1200-AndyArcher-Testuitzending-MetKortFragmentRNI-Edits-26min https://pixeldrain.com/u/7kEi4e2o Caroline-19731225-1200-1300-AndyArcher-Testuitzending-Edits-27min https://pixeldrain.com/u/f8UBkraU Caroline-19731225-1300-1400-NormanBarrington-Testuitzending-MetKortFragmentRNI-Edits-11min https://pixeldrain.com/u/DHgpWgju Caroline-19731225-1500-1600-PeterVanDijken-Testuitzending-MetKortFragmentRNI-Edits-6min https://pixeldrain.com/u/zyuqMPGS Caroline-19731225-1600-1615-AndyArcher-Testuitzending-MetKortFragmentRNI-edits-3min

De bron van deze opnamen is mij niet bekend. Ik heb de opname als volgt in separate files opgesplitst: RNI 070774 1055-1100 Gerard Reitsma Agenda RNI 070774 1100-1200 (scoped tot 49 min) Jan Boezeroen Show (er was een zenderonderbreking hoor ik in het nieuwsbulletin van 12:00) RNI 070774 1200-1300 Marc van Amstel RNI 070774 1300-1312 Marc van Amstel Dit is de link naar de opnamen: RNI 07-07-1974 10:55 - 13:12 Gerard Reitsma, Jan Boezeroen en Marc van Amstel

Uit het archief van Herman Dales, vers van de recorder: https://pixeldrain.com/u/vGNvpQVN TROS-R3FM-19980906-2200-2300-DanielDekker-Poster-Madonna

Langegolfuitzendingen hebben een lange en indrukwekkende geschiedenis. Ooit waren ze de ruggengraat van nationale en internationale radiocommunicatie, met krachtige zenders die signalen over duizenden kilometers konden verspreiden. De combinatie van hun enorme reikwijdte en hun betrouwbaarheid maakte ze een essentieel onderdeel van de omroepwereld, vooral in landen met uitgestrekte gebieden waar FM-signalen of zelfs middengolf geen volledige dekking konden bieden. Toch is de toekomst van de langegolf verre van zeker. De afgelopen decennia zijn veel langegolfzenders uit de lucht gehaald. Hoge energiekosten, afnemend luisteraarsbereik en de opkomst van digitale alternatieven zoals DAB+ en internetradio hebben ervoor gezorgd dat steeds meer landen hun uitzendingen op deze frequentieband stopzetten. Waar langegolf ooit een symbool was van nationale trots en technologische vooruitgang, wordt het nu vaak gezien als een achterhaald medium. Toch zijn er nog enkele langegolfzenders die dag in dag uit hun signalen blijven uitzenden, vaak als dienst voor trouwe luisteraars in afgelegen gebieden of als cultureel erfgoed. In sommige gevallen is langegolf zelfs nog van strategisch belang, bijvoorbeeld voor maritieme communicatie of als noodkanaal in crisissituaties. De nog actieve langegolfzenders Ondanks de wereldwijde afname van het aantal langegolfzenders zijn er nog enkele stations die standhouden. Deze zenders bevinden zich voornamelijk in Europa en Noord-Afrika en worden vaak gebruikt voor nationale radiodiensten of specifieke doelgroepen. Op 153 kHz is er nog een actieve zender in Roemenië, die wordt gebruikt door Radio România Actualități. Dit is de publieke nieuwszender van het land en bereikt met zijn langegolfuitzendingen ook luisteraars in de buurlanden. De langegolfzender op 164 kHz is een van de belangrijkste in Mongolië en bevindt zich in Ulaanbaatar, de hoofdstad. Deze zender wordt gebruikt door Mongolian National Broadcaster (MNB), de publieke omroep van Mongolië, om een breed scala aan programma’s uit te zenden, waaronder nieuws, cultuur en muziek. Dankzij het sterke signaal kan de uitzending een groot deel van het land bereiken, inclusief afgelegen gebieden waar andere vormen van media minder toegankelijk zijn. Een van de krachtigste langegolfzenders is die op 171 kHz, waar Medi 1 uit Marokko uitzendt. Deze zender heeft een enorm vermogen en bestrijkt niet alleen Marokko, maar ook grote delen van Zuid-Europa en Noord-Afrika. Op 198 kHz is het Britse BBC Radio 4 nog steeds actief, al zijn er plannen om deze langegolfuitzendingen in de nabije toekomst te beëindigen. Op 209 kHz is een langegolfzender actief die vooral gericht is op regionale uitzendingen in Mongolië. De zender voorziet luisteraars van actuele informatie, traditionele Mongoolse muziek en educatieve programma’s. De langegolftechnologie zorgt ervoor dat het signaal over grote afstanden wordt verspreid, wat essentieel is in een uitgestrekt land als Mongolië, waar veel mensen buiten de grote steden wonen. Op 225 kHz is Polskie Radio Jedynka uit Polen nog steeds te horen. Deze zender wordt uitgezonden vanuit Solec Kujawski en is een van de laatste langegolfstations die nog in Midden-Europa actief zijn. De zender is de opvolger van de oude langegolfzender in Konstantynów, die in 1991 instortte. De zender op 227 kHz heeft in Mongolië een vergelijkbare functie als die op 209 kHz en biedt aanvullende regionale dekking. Hier worden nieuwsbulletins, culturele programma’s en andere informatieve content uitgezonden. Ten slotte is er nog Radio Algerienne op 252 kHz. Deze zender, afkomstig uit Algerije, heeft een bereik dat zich uitstrekt over Noord-Afrika en delen van Zuid-Europa. Het station heeft een lange geschiedenis en blijft populair onder luisteraars die waarde hechten aan langegolfuitzendingen. Zenders die inmiddels zijn uitgeschakeld Hoewel er nog enkele langegolfzenders in de lucht zijn, is de lijst met stations die inmiddels zijn verdwenen veel langer. Op 153 kHz zond ooit Deutschlandfunk uit, maar deze langegolfzender werd in 2015 uitgeschakeld toen Duitsland besloot te stoppen met langegolfuitzendingen. Een van de bekendste langegolfzenders op 162 kHz was France Inter, die grote delen van Europa bereikte. De Franse overheid besloot in 2017 echter de langegolfzender af te schakelen om kosten te besparen. Vanuit Duitsland was de Franstalige zender Europe 1 te horen op 183 kHz. De langegolfuitzendingen zijn op 31 december 2019 stopgezet. Ook IJsland heeft een langegolfzender verloren: op 189 kHz zond jarenlang een tweede frequentie van RÚV uit, maar deze werd in 2023 uitgeschakeld. Op 207 kHz had Duitsland een tweede langegolfzender van Deutschlandfunk, die tegelijk met de 153 kHz-zender werd uitgeschakeld. In IJsland zond RÚV Rás 1 uit op 207 kHz. In Frankrijk was Radio Monte Carlo ooit een bekende naam op 216 kHz, maar in 2020 werd de langegolfzender stopgezet. Een van de grootste verliezen voor langegolfliefhebbers was de sluiting van RTL Radio op 234 kHz. Deze Luxemburgse zender had een rijke geschiedenis en was een begrip in de Europese radiowereld, maar in 2022 kwam er een einde aan de uitzendingen. Op 270 kHz zond jarenlang Český rozhlas uit vanuit Tsjechië, maar ook deze zender werd in 2021 stilgelegd. Een andere bekende langegolfzender was die op 279 kHz, waar Belaruskaje Radio uit Wit-Rusland uitzond. Deze zender werd al in 2016 uitgeschakeld. De toekomst van langegolf Hoewel het aantal actieve langegolfzenders blijft afnemen, blijven sommige stations nog steeds operationeel. In landen zoals Polen, het Verenigd Koninkrijk, Marokko en Mongolië wordt langegolf nog steeds gebruikt als een belangrijk medium om landelijke dekking te garanderen. Daarnaast ontstaan er ook nieuwe initiatieven zoals Arctic 252 in Finland. De komende jaren zullen uitwijzen of de resterende langegolfzenders kunnen overleven in een wereld die steeds meer overstapt op digitale radio. Afbeeldingen: De zendlocatie in Felsberg, Duitsland (foto's Vincent Schriel)

Hans, Bij deze wil ik je bedanken voor al die mooie columns die je nu al jaren schrijft, elke nieuwe aflevering is heel interessant om te lezen, ik hoop dat we nog lang van je pennenvruchten mogen genieten, ook in het komende jaar 2026. Groet uit Geldrop Henk Kruize

Dank voor de opname ,,,,

Ook hier weer: ik zag Edwin8Yvonne zo lekker plaatsen en dacht, ik heb dit volgens mij ook staan, dus ik help een handje mee. Volgens mij destijds meegenomen van Offshore, waarvoor mijn dank. ❤️ Het eerste jaaroverzicht met naast Ferry Maat the late great Jeroen Soer: TROS-R3-19861225-1400-1500-FerryMaat-JeroenSoer-Top100van1986 TROS-R3-19861225-1500-1600-FerryMaat-JeroenSoer-Top100van1986 TROS-R3-19861225-1600-1700-FerryMaat-JeroenSoer-Top100van1986 TROS-R3-19861225-1700-1800-FerryMaat-JeroenSoer-Top100van1986

Veronica Hilversum 3 Presentatie Erik de Zwart Bart van Leeuwen Lex Harding Bonus ongeveer 1.5 uur een compilatie van de LP top 100 pixeldrainVer. 1983 Top100.mp3This file has been shared with you on pixeldrain Overzicht bijzondere hitlijst https://www.top40.nl/bijzondere-lijsten/top-100-jaaroverzichten/1983

Uit het archief van Herman Dales, vers van de recorder: https://pixeldrain.com/u/LxPgm3Do TROS-R2-19980430-0900-1000-KarelVanCooten-GoudenUren-57min https://pixeldrain.com/u/YuACHDSk TROS-R2-19980430-1000-1100-KarelVanCooten-GoudenUren-39min https://pixeldrain.com/u/syyfLfiu TROS-R2-19980430-1100-1200-KarelVanCooten-GoudenUren-53min

Uit het archief van Douwe Dijkstra, vers van de recorder: https://pixeldrain.com/u/mwprVU8o VOO-H1-19821006-1200-1300-WillLuikinga-WillWilWel https://pixeldrain.com/u/5AYvc8th VOO-H1-19821006-1300-1400-WillLuikinga-WillWilWel

Dit zijn opnamen uit eigen archief. Achtereenvolgens hoor je: 16:00 - 18:00 AVRO Jac Goderie met Weekendcafé 18:00 - 18:15 VARA Hans van Dijk met De bovenste plank Radio 2 03-12-2000 16:00-18:13 Jac Goderie en Hans van Dijk

Dit zijn de programma's, die je kunt vinden via de link eronder: Radio 192 28-03-2004 14:00-15:00 Martien Engel 40 jaar Caroline Radio 192 28-03-2004 15:00-16:00 Martien Engel 40 jaar Caroline Radio 192 28-03-2004 16:00-17:00 Martien Engel 40 jaar Caroline Radio 192 28-03-2004 17:00-18:03 Sieb Kroeske Kroeskoppen (Soul) Radio 192, 28 maart 2004 - 40 jaar Caroline en Kroeskoppen

Dit zijn opnamen uit eigen archief. Holland FM 10-10-1994 12:00-13:00 Jan van Zanten Holland FM 10-10-1994 13:00-14:00 Jan van Zanten

https://pixeldrain.com/u/B1HCADtY VOO-R3-19941001-1400-1500-EdwinDiergaarde-MegaTop50 https://pixeldrain.com/u/JdGkgZDj VOO-R3-19941001-1500-1600-EdwinDiergaarde-MegaTop50 https://pixeldrain.com/u/83MryKVW VOO-R3-19941001-1600-1700-EdwinDiergaarde-MegaTop50