Klassement

Ik

171 kHz is alleen aan Nederland toegewezen, niet aan België. De zendlocatie was Lopik met 500 kW, met de nodige beperkingen. Het was oorspronkelijk wel de bedoeling dat er een Nederlands/Vlaams programma op deze frequentie zou komen, gekoppeld aan 1512 kHz in België. Maar dat bleek uiteindelijk niet haalbaar. Later kwam inderdaad dat plan voor Radio Delta, maar ook dat bleek niet te realiseren te zijn. Eerst werd Kootwijk genoemd als zendlocatie, later een zendstation op de Noordzee ergens ter hoogte van Zeeland. Bijgaand de situatie rond de toewijzingen voor 173 kHz (later 171 kHz) in het Plan van Genève uit 1975. Genève 173 kHz.pdf

Dat is dus 1 "lachzak" minder..

Ja, Wim, dat doet mij schrikken. Ik heb in de begin jaren 80 met hem een programma gemaakt, TROS poster. Onze samenwerking verliep niet "op rolletjes". Daarna ben ik Wim uit het oog verloren. Hier een aardige actie foto van Wim tijdens de CD show op Radio 3 in oktober 1987.

Dat is zeker schrikken. Ik luisterde altijd met veel plezier in de jaren '80 en '90 naar de TROS LP-show en later CD-show. Mijn interesse voor artiesten/bands zoals Jean Michel Jarre, Alan Parsons Project en Future World Orchestra is begonnen bij de LP-show. Later kwam ik Wim vaak bij verschillende omroepen tegen. Ik vond het altijd een hele aardige vent. Rust zacht en wij zullen aan je denken.

******** Reacties van mij ******** De discussie over de toekomst van de middengolf komt hier met enige regelmaat terug. Er leeft nog altijd het idee dat een landelijke AM-zender met een relatief bescheiden vermogen van zeg 20 kW voldoende zou zijn om Nederland te bedienen. Daarbij wordt vaak gesteld dat middengolf goedkoper zou zijn dan een netwerk van FM-zenders of een landelijke verspreiding via DAB+. In theorie klinkt dat aantrekkelijk, maar in de praktijk ligt de situatie aanzienlijk complexer. Een middengolfzender heeft inderdaad het voordeel dat een enkel opstelpunt een groot gebied kan bereiken. Vooral in de avonduren, wanneer radiosignalen verder dragen, kan een AM-zender met beperkt vermogen grote delen van Nederland bestrijken. Toch betekent bereik op papier niet automatisch dat luisteraars ook daadwerkelijk een storingsvrij en bruikbaar signaal ontvangen. Juist daar begint het verschil tussen theorie en dagelijkse praktijk. ******* Het hoeft niet noodzakelijk een landelijke zender te zijn. Met een zender in het midden van het land bereik je voldoende ontvangers. 10 kW is genoeg, hadden Hilv 3 en Veronica vroeger ook. Het gaat erom je programma ook op oude analoge ontvangers te horen is. ************ Voor landelijke dekking op FM zijn meerdere zendinstallaties nodig. Een modern FM-netwerk bestaat uit meerdere zenders om ook binnenshuis en onderweg een stabiel signaal te leveren. De investering in infrastructuur, mastlocaties, energieverbruik en onderhoud ligt daardoor hoog. Daar staat tegenover dat FM nog altijd door een groot deel van de bevolking wordt gebruikt, zowel in auto’s als via traditionele radio’s thuis en op het werk. Radioprogramma's DAB+ vraagt eveneens om een uitgebreid netwerk van zenders, maar werkt efficiënter doordat meerdere radiozenders gezamenlijk binnen één multiplex kunnen worden verspreid. Daardoor worden de kosten gedeeld tussen verschillende aanbieders. Bovendien ligt het energieverbruik van moderne DAB+-zenders doorgaans lager dan dat van vergelijkbare FM-installaties. Vooral voor commerciële omroepen met een landelijke ambitie biedt dat voordelen op langere termijn. ********* Voor een nieuwkomer is FM is niet haalbaar wegens hoge veilingbedragen en dure exploitatie met een operator. Bovendien niet beschikbaar. DAB is verre van ideaal. Allereerst hebben lang niet alle radioos dat aan boord, daarnaast is het ook helemaal niet zo goedkoop. Je hebt een zeer groot aantal zenders nodig, de ontvangst binnenshuis laat nog heel veel te wensen over. Niet voor niets zet de Zwitserse Publ Omroep de FM weer aan. Overigens kan in veel wat oudere auto's zoals de mijne, geen DAB radio worden ingebouwd. ********* Bij middengolf ligt het kostenplaatje anders dan vaak wordt gedacht. Hoewel er in theorie minder zendlocaties nodig zijn, vraagt een AM-zender veel vermogen om een betrouwbaar signaal te leveren. Een middengolfzender van 20 kW klinkt bescheiden, maar het daadwerkelijke stroomverbruik ligt vaak aanzienlijk hoger door verliezen in de installatie en de benodigde randapparatuur. Daarnaast zijn grote antennesystemen nodig, inclusief uitgebreide aarding en onderhoud van het terrein. Vooral de energiekosten spelen tegenwoordig een grote rol. ****** MG zenders zijn veel beter geworden en veel efficienter. een moderne zender werkt in klasse D, met een goed merk als Nautel of Harris is de betrouwbaarheid en efficientie heel groot. BIj FM en DAB zijn de kabel verliezen bvb veel groter dan bij MG. Eigenlijk is DAB een valse energie bespaarder omdat DAB ontvangers veeeeel meer energie slurpen, ik ken zelfs iemand die het DAB ding heeft weggegeven omdat hij gek werd van het batterijgebruik. Het is dus gewoon verleggen van het energie gebruik van zender naar ontvanger! Het nadeel van MG blijft de grote zendinstallatie, maar in een beetje agrarisch gebied is altijd wel een plek te vinden tegen redelijke prijs, zeker nu boeren steeds meer op andere activiteiten overgaan, vanwege stikstof en ander gezeik. Overigens kan je in de MG mast heel goed andere antennes plaatsen FM, DAB, Mobiele netwerken. ****************** Daar komt bij dat storingen op de middengolf de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen. Elektronische apparatuur, ledverlichting, zonnepanelen en voedingen veroorzaken steeds meer ruis. Hierdoor is een theoretisch goed bereik in de praktijk lang niet altijd bruikbaar. Vooral binnenshuis wordt ontvangst steeds lastiger. Voor luisteraars die gewend zijn geraakt aan storingsvrije digitale audio via DAB+, streaming of FM, vormt dat een belangrijk nadeel. ************* MG is niet bedoeld voor ontvangst binnenshuis, maar aanvullend op on-line. Een ideale combinatie, on-line en MG, je bereikt zo ook luisteraars die (nog) geen digitale radio hebben of niet willen of kunnen via de computer te luisteren. Een smartfoon klinkt nog slechter als een MG zakradiootje. AM only is geen optie, maar alle beetje serieuze stations hebben multi distributie. *********** Een extra factor is de opkomst van elektrische auto’s. Juist daarin blijkt AM-ontvangst vaak problematisch. Elektromotoren, accupakketten, omvormers en laadsystemen veroorzaken elektromagnetische storing die vooral de middengolfband sterk beïnvloedt. Zelfs bij goed afgeschermde voertuigen blijft het lastig om een schoon AM-signaal te ontvangen tijdens het rijden. Verschillende autofabrikanten hebben daarom besloten om AM-radio volledig weg te laten uit nieuwe elektrische modellen. FM en DAB+ zijn veel minder gevoelig voor deze storingen en bieden daardoor een stabielere ontvangst onderweg. ******* In de USA komt een wet die AM op autoradioos verplicht stelt. Diezelfde autoos zijn voor de Europese markt. ****** Voor landelijke radio is dat een belangrijk punt, omdat autoradio nog altijd een groot deel van het luistergedrag bepaalt. Wanneer een groeiend aantal voertuigen geen AM-ontvanger meer bevat of storingsgevoelige ontvangst heeft, neemt het potentiële bereik van middengolf automatisch verder af. ****** Zie de ontwikkelingen in de USA ********* Wanneer de kosten worden afgezet tegen het aantal luisteraars ontstaat een nog duidelijker beeld. Een landelijke FM-zender bereikt dagelijks honderdduizenden luisteraars. Grote DAB+-netwerken bedienen eveneens een aanzienlijk publiek en worden steeds vaker standaard ingebouwd in auto’s en draagbare radio’s. De publieke- en commercieel zenders hebben afscheid genomen van de middengolf omdat het aantal luisteraars die er nog gebruik van maakte sterk was afgenomen. *********** De vermogens van de MG zenders waren veel te groot, ook was het format niet geschikt voor AM MG is alleen geschikt voor de oudere luisteraar die gewend is naar de radio te luisteren ************ Door het sterk afgenomen gebruik worden de kosten per luisteraar op AM relatief hoog. Zelfs wanneer een middengolfzender technisch goedkoper zou zijn dan een volledig FM-netwerk, blijft de vraag hoeveel mensen er daadwerkelijk gebruik van maken. Voor commerciële exploitanten speelt dat aspect een doorslaggevende rol, omdat advertentie-inkomsten direct samenhangen met luistercijfers en bereik. ********* Het gebruik van AM hangt mede af van het aanbod aan zenders. Op dit moment is dat niet interessant omdat er niets op AM te horen is, behalve de LPAM er om de hoek. MCB 846 is goed bezig, met een relatief laag vermogen ( wel iets meer dan mag) weet men een groot en interessant gebied te bereiken, tegen ongetwijfeld zeer beperkte kosten. Interessant om te volgen. ********** Ook de ontwikkeling van ontvangers speelt mee. Veel moderne radio’s ondersteunen nog wel FM en DAB+, maar laten de middengolfband achterwege. In nieuwe auto’s verdwijnt AM-ontvangst steeds vaker volledig. Daarmee neemt het potentiële luisterpubliek automatisch verder af, ongeacht het bereik van de zender zelf. ******** Daar is al wat over gezegd ********* Dat betekent niet dat middengolf volledig nutteloos is geworden. Dankzij de LPAM zenders blijft de band interessant. Voor een brede landelijke publiekszender lijkt de rol echter steeds kleiner te worden, zeker nu de overstap naar digitale distributie verder doorzet. ******** Geen landelijke MG zender, maar een relatief laag vermogen, ergens tussen de 1 en 20 kW in de Randstad. Icm on-line en met het juiste format voor het juiste (AM) publiek. Uiteraard kan LPAM gewoon blijven, hooguit voor een paar frequenties omstemmen. ********* FM blijft voorlopig dominant door het grote aantal bestaande ontvangers en de stabiele geluidskwaliteit. DAB+ groeit ondertussen verder als digitale opvolger, mede dankzij efficiënter frequentiegebruik en lagere distributiekosten per zender. Tegen die achtergrond wordt het steeds moeilijker om middengolf nog als volwaardig alternatief voor landelijke radio-uitzendingen te zien. ******* FM is zeker dominant, en er wordt om gevochten. Helaas doen de radio ondernemingen bijna allemaal hetzelfde , zelfde format voor hetzelfde publiek, en bvb niets voor ouderen, zelfs Radio 5 zit niet op FM. ******* ******* Nog even hulde aan Ad Ossendrijver, die ik toch heerlijk op FM, dus op AL mijn radioos kan ontvangen hier in Utrecht, met een uitstekend programma -( 97.3FM) Ik hoorde m ook in de buurt van Arnhem op de autoradio. ******* Vincent Schriel, 5 juli 2026

Dat is tegenwoordig een achterhaald iets, de kwaliteit doet niet meer onder dan voor FM. Sterker nog, de kanaal scheiding is beter dan wat je op FM nu hebt. Wat middengolf niet heeft is een RDS syteem met zender informatie. Maar vroeger was vroeger, toen moest men het ook doen met een vonken zender. Dat gebruikt nu ook niemand meer, omdat er betere systemen voorin de plaats kwamen. Theo

Nog een belangrijk feit: in de regelgeving is geen mogelijkheid meer om een landelijke zender op AM in te zetten. Daarin wordt alleen voorzien in laagvermogenzenders (LPAM).

Het kan nog simpeler, Download het programma mixxx, https://mixxx.org/download/ Daar kan je al direct een audio stream naar Internet op zetten bijvoorbeeld hier naar toe, https://tools.zeno.fm/auth/realms/broadcasters/protocol/openid-connect/registrations?client_id=zeno-tools&redirect_uri=https%3A%2F%2Ftools.zeno.fm%2F&response_mode=fragment&response_type=code&scope=openid Je knoopt een usb microfoon aan je pc download wat muziek en zenden maar.

Jij bent goed bezig Vincent. En......erg mooi is je introductie verhaal.

Piet, Dat is ook zoals Piet Vijzelaar in zijn boek heeft beschreven op blz 121. Beide op 182 toegewezen. Twee zulke grote zenders zo dicht bij elkaar op dezelfde frequentie, dat kan niet goed gaan natuurlijk. Daar kwamen ze snel achter en toen zijn ze elk 3 kHz opgeschoven. Valt me op dat er nogal wat getoeterd mocht worden op 182: D 2000kW, DDR 750kW, S 600kW. TUR 1200kW en ISL 500kW...... En dat terwijl elk van die zenders in z'n eentje in half Europa (of heel Europa) te beluisteren zou kunnen zijn.

Bijgaand de toewijzing in het Plan van Genève van de frequentie 182 kHz (later 180 kHz) aan Saarlouis (BRD) en Oranienburg (DDR). Beide zenders kwamen, in tegenstelling tot de toewijzing in het Plan, overeen om gebruik te gaan maken van de frequenties 177 kHz (Oranienburg) en 183 kHz (Saarlouis). Dit om onderlinge storingen zoveel mogelijk te voorkomen. 4.98.43.en.100.pdf

179, later 177, was toegewezen aan de DDR. Vanuit Oranienburg (vlakbij Berlin) werd de Stimme der DDR hierop uitgezonden. Enkele jaren na de eenwording in 1990 kwam Deutschlandradio Berlin op 177. Deutschlandfunk had alleen lange golf zenders in het westen van Duitsland op 153 en 207 kHz. Daarmee hadden ze ook bereik in oostelijk Duitsland. Rink

Er staat hier niet dat het om het einde van de zeezenders gaat.

Waarom noemen ze altijd deze datum als het einde van de zeezenders, terwijl de echte einde van dit tijdperk in 1990 lag toen Caroline voorgoed stopte vanaf zee te zenden.

Ik heb totaal niets met sport, dus laat ik dit aan de lokale polka piraat maar over 😀 Theo

We zien 2 masten, de lange achterste was voor 584 kHz, 514 meter, de voorste voor 1476 kHz, 203 meter. Die laatste heb ik vaak in NL gehoord. Zond s avond een internationaal programma uit, overdag was het O3, het populaire popprogramma, als Hilv3 maar dan veel beter.

Er is wel veel maar je moet altijd kijken en luisteren of de zoveelste opname iets toevoegt.

Deutschlandfunk kreeg grote FM-zenders in Aurich 101.8 100 kW, Lingen 102.0 15 kW en Wesel 102.8 100kW. Die van Aurich was in de stad Groningen makkelijk te ontvangen (waar ik 7 jaar gewoond heb). Over deze FM-zenders werd het Duitstalige programma uitgezonden. Rink

Je hebt gelijk Piet. Ik kreeg het blad op m'n werk tot ik met pensioen ging en da's een tijdje terug alweer.

Toevallig weet ik wat de directeur audio allemaal op z'n bord heeft. En dan nu ook video. En da's niet mis. Jurre vervult nu twee functies. Audio en Video. Dat werd eerder gedaan door 2 directeuren. Uiteindelijk bepalen de diverse Omroepen de invulling. Dus Andree eerste je effe goed verdiepen. Ik geeft toe het is niet allemaal zo makkelijk maar de "buitenwereld" denkt er vaak wat al te makkelijk over. Ik ben er nog steeds trots op dat ik Jurre heb mogen opleiden. Eindelijk een directeur die zelf prachtige radioprogramma's heeft gemaakt w.o. Poster. En vaak zei ik dan;"ach Jurre maak jij effe een Poster promo" Hij kroop achter de MAC en de volgende ochtend vond ik een promo op m'n buro ingesproken en wel. https://pixeldra.in/u/vEMMJkyf

Sterke analyse, het probleem van de middengolf is vooral de storingsgevoeligheid, dat was in de tijd van de zeezenders al zo en is alleen maar erger geworden. Een aspect dat je nog niet hebt genoemd, is de geluidskwaliteit. Die is bij de AM ook minder dan bij FM of DAB+. Kortom: een mooie band voor amateurs maar niet meer voor de massa. Wat ik me alleen nog afvraag is wat de beste band is in noodsituaties, de laatste tijd een actueel thema. FM en DAB+ lijken me dan kwetsbaar omdat je afhankelijk bent van een netwerk terwijl je met AM in principe met één zender het land kunt bestrijken, desnoods vanuit het buitenland. Bijvoorbeeld voor Russischtalige landen werd hiervan nog gebruik gemaakt door Radio Pravda. Maar wie kan het hier dan nog ontvangen? En zo'n zender hebben we niet meer. Stof tot nadenken.

Zoek even op radiopedia op zowel navtex als wefax. Dan vind je alle frequenties.