Dagelijkse kost en De wereld van Sofie zoeken samen de favoriete maaltijd van Vlaanderen

Vanaf maandag 5 januari bundelen Jeroen Meus en Sofie Lemaire hun krachten in het project Lievelingskost, waarin wordt gezocht naar het gerecht dat bij Vlamingen het sterkst tot de verbeelding spreekt. Het initiatief verbindt televisie, radio en online platforms en plaatst vertrouwde maaltijden in een bredere culturele en historische context. De samenwerking brengt Dagelijkse kost en het radioprogramma De wereld van Sofie samen, met inhoudelijke ondersteuning van het Centrum Agrarische Geschiedenis in Leuven, dat zorgt voor duiding en achtergrond bij de gerechten.

Iedereen heeft wel een gerecht dat herinneringen oproept of meteen een gevoel van thuiskomen geeft. Vanuit dat uitgangspunt kunnen luisteraars en kijkers van maandag 5 tot en met vrijdag 9 januari hun persoonlijke top drie samenstellen. Stemmen kan via de website van Dagelijkse kost of via het Radio 1-kanaal op VRT MAX. Op basis van deze stemmen wordt duidelijk welke maaltijden het sterkst leven bij het publiek.

De selectie bestaat uit tien gerechten die een breed beeld geven van de Vlaamse eetcultuur. Het gaat om balletjes in tomatensaus met puree, garnaalkroketten, hutsepot, kip met appelmoes, koninginnenhapje, mosselen met friet, stoofvlees, spaghetti Belgische bolognaise, witloof met kaas en hesp uit de oven en het zondagse ontbijt. De samenstelling van deze lijst is niet toevallig. Ze is gebaseerd op de populairste gerechten op de website van Dagelijkse kost en aangevuld met een afweging van historische en culturele betekenis, waarbij het Centrum Agrarische Geschiedenis input leverde.

Wie het lastig vindt om een keuze te maken, krijgt daarbij hulp van tien bekende ambassadeurs. Vanaf maandag 5 januari zijn Tess Elst, Wim Lybaert, Maaike Cafmeyer, Annelien Coorevits, Average Rob, Hakim Chatar, Sarah Vandeursen, Bert Huysentruyt, Liesa Naert en Regula Ysewijn te gast in De wereld van Sofie. In het programma lichten zij telkens een gerecht toe en leggen ze uit waarom net dat gerecht voor hen een bijzondere waarde heeft.

Naast de hedendaagse verhalen wordt ook aandacht besteed aan de lange geschiedenis van eten in Vlaanderen. Historisch beeldmateriaal, variërend van negentiende-eeuwse aankondigingen van diners en oude menukaarten tot reclameaffiches en gezinsfoto’s uit het midden van de twintigste eeuw, laat zien hoe sterk deze gerechten verweven zijn met het dagelijkse leven doorheen de tijd. Die historische laag verduidelijkt waarom bepaalde maaltijden generaties lang zijn blijven bestaan.

Niet alle klassieke gerechten zijn in de lijst opgenomen, wat vragen kan oproepen. De keuze om bijvoorbeeld steak met frieten of worst met rode kool niet te selecteren, heeft te maken met de combinatie van populariteit en het verhaal dat de gerechten vertellen over de Vlaamse eetcultuur. Wie zijn of haar favoriete gerecht toch mist, kan zelf een suggestie toevoegen en zo deelnemen aan het bredere gesprek over eten en herinnering.

Vanaf maandag 12 januari verschuift de aandacht naar televisie. In Dagelijkse kost bereidt Jeroen Meus de tien genomineerde gerechten, te beginnen met het gerecht dat na de stemming op plaats tien eindigt. Elk gerecht krijgt extra context dankzij historische weetjes die de oorsprong en evolutie van de maaltijd belichten. Op die manier ontstaat een reeks afleveringen waarin koken en geschiedenis hand in hand gaan.

Ook op radio blijft het thema verder doorlopen. Sofie Lemaire verdiept zich in januari in vragen rond smaak en voorkeur. Er wordt onderzocht in hoeverre eetgewoonten genetisch bepaald zijn en waarom net deze gerechten zo populair blijken. Daarbij komen verhalen aan bod van families die hun lievelingsgerechten doorgeven, maar ook van vriendengroepen die aan een maaltijd een bijzondere betekenis koppelen. Deze uitzendingen zijn te horen van maandag 19 januari tot en met donderdag 22 januari in De wereld van Sofie.

Daarnaast verschijnt een reeks van tien nieuwe afleveringen van de podcast Snelle geschiedenis. In afleveringen van minder dan vijf minuten wordt de ontstaansgeschiedenis van elk genomineerd gerecht toegelicht. Samen met experten Yves Segers en Greet Draye van het Centrum Agrarische Geschiedenis gaat Sofie Lemaire dieper in op de herkomst en verspreiding van deze maaltijden. De nieuwe afleveringen zijn vanaf maandag 12 januari beschikbaar op VRT MAX.

Het project krijgt een live-moment op vrijdag 23 januari, wanneer De wereld van Sofie tussen 10:00 en 12:00 uur wordt uitgezonden vanuit een feestelijke setting. Tijdens die uitzending staat het winnende gerecht centraal en wordt het uitvoerig besproken en bereid. Later die avond toont Jeroen Meus in Dagelijkse kost op VRT 1 hoe dat gerecht stap voor stap wordt klaargemaakt, aansluitend bij het traject dat eerder in de maand werd opgebouwd.

Afbeelding: Lievelingskost (foto VRT)