Alle activiteit

De middengolf is in Europa al jaren bezig aan een stille terugtocht. Waar de band ooit het kloppend hart was van nationale omroepen, regionale stemmen en grensoverschrijdende ontvangst, resteert vandaag vooral een landschap van lege frequenties, uitgeschakelde zenders en een handvol liefhebbers die proberen vast te houden aan een medium dat door velen al is afgeschreven. Toch is het verhaal van de middengolf niet zo eenvoudig als de optelsom van gesloten zendlocaties en verdwenen stations doet vermoeden. De neergang van de middengolf begon niet gisteren. In heel Europa werd het bereik van FM vanaf de jaren zestig steeds beter, terwijl de geluidskwaliteit duidelijk aantrekkelijker was voor luisteraars. De middengolf bleef nog lang relevant door zijn grote bereik, zeker in de avonduren wanneer signalen honderden kilometers konden overbruggen, maar verloor stap voor stap terrein. Wat ooit een vanzelfsprekend onderdeel was van het dagelijks luisteren, werd langzaam een techniek uit een ander tijdperk. Dat proces werd versneld door de hoge kosten van het in de lucht houden van middengolfzenders. Grote zendinstallaties vragen veel energie, veel onderhoud en veel ruimte. Vooral voor publieke omroepen werd het steeds moeilijker om die kosten te verantwoorden in een tijd waarin luistergedrag verschoof naar FM, DAB+ en online distributie. Vanuit economisch oogpunt was de conclusie voor veel omroepen helder: waarom een dure infrastructuur in stand houden voor een steeds kleiner publiek. In Nederland werd dat scenario pijnlijk zichtbaar. De grote landelijke middengolfzenders verdwenen één voor één. Frequenties die decennialang een vaste plek hadden in het luistergedrag verloren hun functie. Zendlocaties werden afgebroken, masten verdwenen uit het landschap en de middengolf werd teruggebracht tot een marginaal platform. Wat resteerde was niet langer een volwaardige distributievorm voor grote omroepen, maar een niche voor kleine spelers, experimenten en liefhebbers. Die ontwikkeling staat niet op zichzelf. In veel Europese landen werd dezelfde afweging gemaakt. Frankrijk, Duitsland, Zwitserland en grote delen van Scandinavië namen afscheid van de middengolf omdat het simpelweg te duur werd om een verouderd systeem te blijven voeden. De publieke taak verschoof naar digitale verspreiding en commerciële partijen zagen geen aantrekkelijk verdienmodel meer in een band die vooral met ruis, storingen en afnemend bereik werd geassocieerd. Toch is het opvallend dat de middengolf niet volledig is verdwenen. Juist nu de grote spelers vertrokken zijn, ontstaat ruimte voor kleinschalige initiatieven. In Nederland is dat vooral zichtbaar in de opkomst van LPAM, de laagvermogenvergunningen op de middengolf. Die kleine vergunningen bieden lokale en thematische aanbieders de mogelijkheid om met relatief beperkt vermogen uit te zenden. Daarmee krijgt de middengolf een andere functie dan vroeger. Niet langer als massamedium voor miljoenen luisteraars, maar als kleinschalig platform voor initiatiefnemers die bewust kiezen voor etherdistributie. Dat maakt LPAM interessant, juist omdat het geen poging is om het verleden terug te halen. De kracht van deze kleine vergunningen zit niet in schaal, maar in karakter. Ze bieden ruimte aan partijen die niet afhankelijk zijn van grote budgetten en die de middengolf gebruiken als aanvulling op online distributie. Voor sommigen is het een technisch experiment, voor anderen een manier om een specifiek publiek te bereiken. De band krijgt daarmee een rol die kleiner is dan vroeger, maar ook vrijer en persoonlijker. De vraag is wel hoe duurzaam dat model uiteindelijk is. Ook een kleine middengolfzender kost geld, vraagt technische kennis en heeft te maken met storingsgevoelige ontvangst. Bovendien is de gemiddelde luisteraar niet meer gewend om actief op de middengolf af te stemmen. Wie vandaag radio ontdekt, doet dat meestal via een app, slimme speaker of DAB+-radio. De vanzelfsprekendheid van de AM-band is verdwenen en daarmee ook een groot deel van het potentiële bereik. Toch hoeft dat niet automatisch het einde te betekenen. De toekomst van de middengolf ligt niet meer in bereik alleen, maar in betekenis. De band hoeft niet terug naar zijn vroegere positie om relevant te blijven. Juist als kleinschalig medium kan de middengolf een plek behouden voor experiment, cultureel behoud en technische zelfstandigheid. In een tijd waarin distributie steeds afhankelijker wordt van grote platformen en gesloten ecosystemen, heeft een vrij toegankelijke etherfrequentie nog altijd waarde. Daarmee is de middengolf in Nederland geen massamedium meer, maar ook geen relikwie. Wat verdwenen is, is het tijdperk van grote vermogens en nationale dekking. Wat overblijft, is een kleinere wereld waarin ruimte is voor nieuwe toepassingen, nichegebruik en technische eigenzinnigheid. Dat is geen terugkeer naar vroeger, maar een andere toekomst dan lang werd verwacht. Vincent Schriel, 10 mei 2026

Schandalig, dat heet verleggen van de kosten naar de klant/consument/luisteraar. Zelf kosten besparen en de mensen op kosten jagen die een nieuwe ontvanger moeten kopen. Belgie handelt in strijd met Brusselse Europese regels. Net als veel andere landen. Brussel zegt dat alle frequenties die niet door de publieke omroep gebruikt worden verdeeld moeten worden aan derden. Dat was de basis van de rechtszaak tegen de staat jaren 90 waarmee advocaten FM frequenties vrijkregen voor commerciele stations. En die jurisprudentie in Nederland verbiedt dus zoals de Belgen en andere landen die dat niet hebben, frequenties achter te houden, en daarom mag er hier met LPAM worden gewerkt, want daarmee voldoet NL aan de Europese regels. Ook in Belgie kan je frequenties afdwingen maar dat is een lange weg die niemand begint. Is er dan geen hoogvermogen in Europa? Ja zeker, Monaco, RMC vanuit Frankrijk, 1000 kW, is dat hard genoeg. Straks om 24.00 uur weer Radio 6 International, op 1467, op mijn freqeuentie, en ik wordt goed weggedrukt. Heb ik daar een probleem mee, NEE.

De doelgroep van NPO Radio 5, in de ether alleen te ontvangen via DAB+

Het internationale initiatief Radio Ready richt zich op de positie van radio in steeds verder digitaliserende voertuigen. Het project is opgezet door onder meer de European Broadcasting Union, BBC, ARD, RTL en verschillende andere Europese omroepen en mediapartijen. Het doel is om ervoor te zorgen dat radio in connected cars eenvoudig vindbaar en toegankelijk blijft, ook nu infotainmentsystemen en digitale platforms een steeds grotere rol spelen in de auto. De ontwikkeling van connected cars heeft ervoor gezorgd dat automobilisten meer keuze hebben uit verschillende audio- en streamingdiensten. Binnen de sector leeft daarom de wens om radio duidelijk zichtbaar te houden in deze digitale omgeving. Radio Ready brengt omroepen en brancheorganisaties samen om gezamenlijke standaarden en aandacht voor gebruiksgemak in voertuigen te stimuleren. Inmiddels zijn meer dan 23 organisaties aangesloten bij het initiatief, waaronder omroepen, koepelorganisaties en technische partners. Sinds de start van de campagne in de zomer van vorig jaar is er steeds meer aandacht gekomen voor de positie van radio in auto’s, mede door bredere discussies over digitale distributie en de manier waarop luistergedrag verandert. Ook tijdens internationale bijeenkomsten zoals Radiodays Europe is het onderwerp regelmatig aan bod gekomen, waarbij de focus lag op toegankelijkheid en zichtbaarheid in nieuwe voertuigen. De campagne sluit aan bij eerdere gezamenlijke initiatieven rond verbonden reizen, waarbij werd gekeken naar de rol van audio in het dagelijks gebruik van voertuigen en mobiliteit. Binnen de sector wordt benadrukt dat samenwerking nodig is om ervoor te zorgen dat radio een vaste plek houdt in het snel veranderende ecosysteem van connected cars. Een nieuwe stap in de uitbreiding van het initiatief komt uit Afrika. De National Association of Broadcasters South Africa is toegetreden tot Radio Ready en is daarmee de eerste organisatie van het Afrikaanse continent die deelneemt aan het project. Volgens de Zuid-Afrikaanse brancheorganisatie blijft radio een belangrijk medium in de regio en biedt deelname aan het initiatief de mogelijkheid om de Afrikaanse situatie en luisterpraktijk in te brengen in internationale gesprekken over audio in voertuigen. Daarbij speelt niet alleen het gebruik in privéauto’s een rol, maar ook het brede gebruik van radio in onder meer taxi’s en openbaar vervoer. Met de toetreding van Zuid-Afrika krijgt Radio Ready een bredere internationale reikwijdte, waarbij de samenwerking zich verder uitstrekt buiten Europa en Australië. Binnen het initiatief wordt de uitbreiding gezien als een stap die de wereldwijde relevantie van het project onderstreept en de uitwisseling van inzichten tussen verschillende markten versterkt.

Ruud, wat in het verleden gebeurd is, is gebeurd, daar elke keer over gaan oreren heeft geen zin want het resulteert niet in MG frequenties waarop met grote vermogens mag worden gewerkt. Het is zoals het is, en daar zullen we het mee moeten doen. En dat niemand zich Radio 10 en Big L en jouw aandeel daarin niet zou herinneren is niet correct. Ik neem aan dat je er nog wel meer op kan noemen die ook in mijn geheugen staan. Vervolgens een vergunninghouder is wat anders dan eigenaar. Het radiospectrum, dus frequenties worden beheerd door de staat die vergunningen uitgeeft. Dat de Staat geen hoog vermogen meer wilde op de MG staat los van de wens voor het uitgeven van laag vermogen frequenties. De Staat had al eerder besloten geen hoog vermogen vergunningen meer te verstrekken. Daarvoor waren meerdere reden. O.a. mij dan een zeikerd noemen vind ik niet bepaald fair. Het had namelijk ook gekund zoals in Belgie waar MG een taboe is, terwijl men ook daar heeft lopen te leuren voor LPAM zonder resultaat dus. Rob V.

Radio 10 staat op Hemelvaartsdag opnieuw in het teken van overleden artiesten en hun muziek. Op woensdag 14 mei zendt de zender de Stars In Heaven Top 150 uit, een hitlijst met nummers van artiesten die niet meer in leven zijn maar nog altijd veel worden gedraaid en beluisterd. De lijst bestaat sinds 2016 en werd tot en met vorig jaar uitgezonden als de Stars In Heaven Top 110. Voor de editie van 2026 is de lijst uitgebreid naar 150 nummers. Daarmee krijgt de jaarlijkse uitzending meer ruimte voor artiesten uit verschillende periodes en muziekstijlen. In de afgelopen jaren stonden onder meer George Michael, Queen en Prince meerdere keren bovenaan de lijst. In 2025 eindigde Rob de Nijs met Malle Babbe op de eerste plaats. Dat gebeurde kort na het overlijden van de zanger in maart van dat jaar. De lijst wordt samengesteld door luisteraars van Radio 10. In de editie van vorig jaar waren vooral artiesten uit de jaren 70, 80 en 90s sterk vertegenwoordigd. Opvallend was ook het grote aandeel internationale pop- en soulartiesten, aangevuld met Nederlandse namen als Rob de Nijs, André Hazes, Doe Maar en Koos Alberts. De top 10 van 2025 zag er als volgt uit: Rob de Nijs – Malle Babbe George Michael – Careless Whisper Queen – Who Wants To Live Forever Michael Jackson – Billie Jean Prince & The Revolution – Purple Rain Whitney Houston – I Wanna Dance With Somebody (Who Loves Me) André Hazes – Bloed, zweet en tranen Tina Turner – The Best Elvis Presley – In The Ghetto Amy Winehouse – Back To Black Uit de lijsten van voorgaande jaren blijkt dat Queen, George Michael, Michael Jackson, Elvis Presley en Prince structureel tot de meest voorkomende artiesten behoren. Ook Tina Turner, David Bowie, Avicii en Whitney Houston zijn regelmatig terug te vinden in de hogere regionen van de hitlijst. Queen behaalde meerdere keren de eerste plaats met Who Wants To Live Forever, terwijl George Michael met Careless Whisper jarenlang hoog bleef genoteerd. De uitzending van de Stars In Heaven Top 150 is op 14 mei te horen op Radio 10. Alle eerdere edities van de lijst zijn terug te vinden via Hitnoteringen.

Het Songfestival blijft voor veel luisteraars een bron van warme herinneringen, met beelden van gezamenlijke televisieavonden waarbij de gordijnen dicht gingen, het licht gedimd werd en er samen werd genoten van muziek uit heel Europa. In de 60s, 70s en 80s hoorde daar ook het noteren van punten bij op een papiertje, terwijl de spanning zich opbouwde richting de uitslag en de artiesten op het scherm zorgden voor een gedeeld moment van beleving. Die sfeer keert terug tijdens de Songfestivalweek op Nostalgie Plus, waarin van maandag tot en met zaterdag extra veel Songfestivalmuziek uit de 60s, 70s en 80s te horen is. De programmering staat volledig in het teken van bekende nummers, herkenbare stemmen en melodieën die direct herinneringen oproepen aan eerdere edities van het festival. Artiesten als ABBA, die na hun overwinning uitgroeiden tot internationale sterren, komen opnieuw voorbij, net als Johnny Logan die meerdere keren succes boekte binnen het festival. Ook nationale inzendingen van onder andere Louis Neefs en Sandra Kim krijgen aandacht, naast klassiekers die door de jaren heen zijn uitgegroeid tot vaste waarden binnen het Songfestivalrepertoire, zoals nummers van Cliff Richard. Tijdens de Songfestivalweek start elk uur met een Songfestivalnummer, waarbij op zaterdag het aantal zelfs oploopt tot drie per uur. Daarnaast krijgt de programmering extra thematische invulling met verschillende rubrieken en specials. Zo gaat Leen in Vrouwentongen aan de slag met Songfestivalnummers in een eigen selectie, terwijl 100% Follet volledig wordt omgevormd tot een uitzending met uitsluitend Songfestivalmuziek. Ook in Good Vibrations gaat Seb op zoek naar opvallende en memorabele openingszinnen uit Songfestivalnummers, waarbij de nadruk ligt op herkenning en het verhaal achter de muziek. Het hoogtepunt van de week is gepland op vrijdag 15 mei tussen 16:00 en 19:00, wanneer de Songfestival Top 30 te horen is. In deze uitzending nemen Seb en Michel de luisteraar mee langs de dertig best gekozen Songfestivalnummers, samengesteld op basis van stemmen van het publiek. Luisteraars krijgen daarbij de mogelijkheid om hun favoriete Songfestivalnummer door te geven voor deze Top 30, waarmee de samenstelling van de lijst mede door het publiek wordt bepaald. Op zaterdag wordt de lijn doorgetrokken met de Flashback Top 50, waarin een lijst uit 1986 centraal staat, geïnspireerd door J’aime La Vie van Sandra Kim, waardoor de Songfestivalweek ook in het weekend nog verder wordt ingevuld met herkenbare muziek uit dezelfde periode.

Jamie Reuter is voorlopig niet meer te horen op vrijdagochtend bij NPO 3FM. De radiomaker doet tijdelijk een stap terug vanwege burn-outklachten en gaat minder werken. Barend van Deelen neemt haar plek naast Wijnand Speelman voorlopig over. Reuter ontbrak de afgelopen weken al meerdere keren tijdens de vrijdagochtenduitzending. Nu heeft ze toegelicht dat ze al langere tijd kampt met mentale klachten. Volgens haar begon dat na deelname aan een ultramarathon, waarna ook privéomstandigheden een rol speelden. In de periode daarna kreeg ze onder meer last van paniekgevoelens, hartkloppingen, benauwdheid en emotionele momenten, klachten die uiteindelijk ook tijdens uitzendingen merkbaar werden. Na gesprekken met een psycholoog en de bedrijfsarts besloot Reuter een dag minder te gaan werken om meer rust te nemen en te herstellen. Ze gaf daarbij aan het moeilijk te vinden tijdelijk afwezig te zijn op vrijdag. Wijnand Speelman vroeg vervolgens aan Barend van Deelen om voorlopig de vrijdagochtenden samen te presenteren. Van Deelen stemde daarmee in en is sindsdien opnieuw samen met Speelman op 3FM te horen. Afbeelding: Jamie Reuter (foto KRO-NCRV/Wessel de Groot)