(ellenlang antwoord, sorry)
Ik vind het moeilijk om er een mening over te geven. Omdat ik nooit een andere aflevering van 'Popreconstructie' gehoord heb en niet in kan schatten of het altijd zo kritisch van opzet was. En omdat ik niet weet wie de samensteller ervan was - Willem van Beusekom zelf, of een redacteur?
Wie heeft er gedacht dat het een goed idee was om de publieks-interviewtjes telkens in te luiden met 'Money, Money, Money'? En werd daarmee geïnsinueerd dat het ABBA alleen om het geld te doen was, of ging het enkel om het benadrukken van de enorme verkoopsuccessen? En waren er echt bijna geen ABBA-fans te vinden in die platenzaak, of moest elke uiteenlopende mening in de uitzending aan bod komen? Ik vind het lastig om er over te oordelen.
"Presentatie hartstikke goed, liedjes hartstikke goed." Jaap Eggermont is erg positief over ABBA. Hij vermoedt zelfs dat de groep net zo goed is als The Beatles in hun beginjaren. Als ze zijn mening eerst hadden laten horen, en niet die van de hoofdredacteur van Oor, had de uitzending anders aangevoeld. Dat de hardste uitspraken van Jan-Maarten de Winter aan het begin geplakt zijn (hij zegt ook positieve dingen), doet vermoeden dat de samensteller van de uitzending inderdaad een hekel aan ABBA heeft.
Maar het kan net zo goed 'bothsidesism' zijn: de drang bij 'de media' om evenveel gewicht te geven aan beide meningen over een onderwerp. Is men met opzet op zoek gegaan naar iemand van wie te verwachten was dat-ie een negatieve mening over ABBA zou hebben, omdat de positieve mening van Eggermont gecompenseerd hoorde te worden?
En Van Beusekom zelf?
- besteedt niet één, maar twee uur aandacht aan ABBA.
- heeft duidelijk interesse in de groep, heeft er veel over gelezen, heeft de leden geïnterviewd, stelde zinnige vragen.
- reageert na een negatief publieks-interviewtje met 'een heleboel mensen denken daar heel anders over'.
- noemt ABBA een 'internationaal gewaardeerde act'.
- vindt dat ABBA terecht het Eurovisie Songfestival gewonnen heeft.
- laat horen dat de songschrijvers NIET commercieel werken, maar hun eigen smaak volgen.
- meldt dat Anni-Frid en Benny een hond hebben die Zappa heet ("Ja, zo zie je maar weer.").
- laat de groepsleden zelf uitgebreid aan het woord, zodat ze kritiek kunnen pareren.
- zegt niks negatiefs over de muziek, vindt het intro van The Hootenanny Singers 'heel mooi', noemt 'S.O.S.' een 'beroemd stuk', vindt de muziek niet geweldig maar heeft er wel bewondering voor.
- vindt (zoals de meeste mensen nu) 'Arrival' het beste album tot dan toe. De uitzending wordt afgesloten met het majestueuze titelstuk.
Ik kreeg het vermoeden dat Van Beusekom ABBA eigenlijk stiekem wel goed vond, maar dat niet durfde toe te geven. Pop-historicus Harry Knipschild bevestigt dat:
"Willem van Beusekom (1947-2006) was in zekere zin een uitzondering. De toenmalige VARA-medewerker liet zich altijd positief uit over de muzikale kwaliteiten van de groep. Willem maakte een wekelijks programma, ‘Popreconstructie’, waarin hij muzikaal interessante groepen een uur lang aan zijn luisteraars presenteerde
[...] Ik had de eer het allemaal mee te mogen maken. Ik mocht nog iemand meenemen ook. Wie kon ik beter vragen dan Willem van Beusekom?
(...) Willem van Beusekom had er een behoorlijk kritische uitzending van gemaakt. Dat leverde juist daarom interessante informatie op. Misschien kon Willem zich niet anders permitteren bij de VARA op dat moment."
https://www.harryknipschild.nl/harryknipschild.nl/79-artikelen-popmuziek/171-24-abba-op-de-nederlandse-radio-in-december-1976
(Geen eerlijk artikel trouwens. Harry verzwijgt de meest positieve opmerkingen van het publiek en van Jan-Maarten de Winter, om de uitzending negatiever voor te stellen dan die was.)
Ik moest denken aan de uitzending van 'Top of Flop' waarin de nieuwe single 'I Want to Hold Your Hand' van The Beatles door de volledige jury gekraakt werd. Ik kan het complete fragment niet vinden, maar in mijn herinnering hoorde één van de jonge juryleden niks bijzonders of origineels in het plaatje. Interessant vind ik dat: was hun muziek in 1962-1963 wel zo origineel en creatief, of ging het vooral om het uiterlijk en charisma van de jongens? Hebben wij daar nog een goed beeld van?
Hetzelfde lijkt hier het geval: wij zien wel het hele plaatje van de carrière van ABBA maar moeten ons best doen om ze in te passen in de muzikale ontwikkelingen van die tijd. De geïnterviewden in Popreconstructie wisten niet wat ABBA later zou bereiken, maar begrepen beter hoe (on)origineel hun muziek in 1976 was, omdat ze er midden in zaten.
kort samengevat:
- Boeiende uitzending, historisch gezien interessanter dan 'Poster'.
- Ik weet te weinig.